Étude analytique du poème "Albatros" de Charles Baudelaire d'après l’approche sémiologique de Michael Riffaterre

Document Type : Original Article

Author

Behzad Hashemi

Lecturer Islamic Azad University, Tehran Science and Research Branch

10.22067/rltf.2022.76905.1050

Abstract

D'une part, l'émergence de nouvelles théories dans le domaine de la critique littéraire a mis en évidence l’usage en force de nouvelles méthodes dans l'analyse et l'examen des textes littéraires, y compris la poésie, d’autre part face à des poèmes chargés d'allusions, de métaphores et de techniques littéraires, la méthode d'analyse traditionnelle a perdu toute son efficacité. Il semble donc nécessaire d'adopter un nouvel outil d’analyse pour l'étude de ces textes. L'une de ces approches est dénommée théorie de la "lecture littéraire" pour le commentaire de la poésie, lancée par le critique et sémioticien français Michael Riffaterre dans son célèbre ouvrage "Sémiotique de la poésie" en 1978. Selon elle, les textes poétiques sont analysés suivant deux modes de lecture heuristique et rétrolecture. À ce titre, le lecteur comprend le sens du poème en première lecture et la signifiance du texte en seconde lecture. Alors, dans le cadre de cette recherche, après avoir introduit et défini la théorie sémiologique de Riffaterre, est passé en revue le poème "Albatros", l'un des plus célèbres de Charles Baudelaire, très riche en images et plein de figures littéraires, selon une approche analytique et descriptive, tout en s'appuyant sur ladite théorie. Cette recherche vise à découvrir les potentialités et les significations cachées de ce poème à l'aide d'une lecture rétroactive basée sur le cadre théorique de Riffaterre. Les résultats de la recherche indiquent que le noyau du texte, à savoir le symbole de l’oiseau-poète, reste à l'origine et au centre du poème "Albatros.”.

Keywords

critique litté

raire

sé

miotique de la poé

sie"

Riffaterre"

Baudelaire"

"

Albatros"

Subjects

• french literature

---

References

الن، گراهام.(1380 ). بینامتنیت، ترجمه پیام یزدانجو. تهران:مرکز نشر.

برکت، بهزاد و دیگران.(2010). نشانه شناسی شعر. فصلنامه زبان و ادبیات تطبیقی. جلد اول، شماره4.صص109-130.

جواری، محمد حسین .ساعی، دیباور ساناز.(1394). تحلیل تطبیقی "مسافر" و" سفر.دو شعر از سهراب سپهری و شارل بودلر، پژوهشهای ادب و زبان فرانسه. شماره 3 بهار و تابستان. صص 47-69.

جواری، محمد حسین، احد ،حمیدی کندول.(1386).سیرنظریه های ادبی معطوف به خواننده درقرن بیستم. ادب پژوهشی . شماره سوم.صص.144-176.

جواری، محمدحسین.(1388). تحلیل تطبیقی «ققنوس« و «آلباتروس«؛ دو شعر از نیما و ولتر.پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه اصفهان. شماره 1. صص17-30.

حیاتی آشتیانی،کریم. قرایی، شهلا.(1396). جهان مدرن شاعرانه نزد شارل بودلر و نیما یوشیج. نشریۀ ادبیات تطبیقی دانشگاه شهید باهنر کرمان. شماره 9.صص 145-164.

سلدن،رامان.(1384).راهنمای نظریّة ادبی معاصر.ترجمة عباس مخبر.چ3.تهران .طرح نو.صص.109-130.

سلیمی کوچ، ابراهیم.(1397). نظام مرکزمدارنشانه ای در شعر"آزادی" پل الوار. پژوهشهای زبان و ترجمه فرانسه،شماره اول.صص67-80.

علوی، فریده.(1385). نماد پرنده در آثار شاعران فرانسوی قرن نوزدهم میلادی ،با نگاهی به ادب فارسی. پژوهشهای زبانهای خارجی.شماره 37.صص 55-70.

فولادوند، مهدی(1394). نگاهی به ملال بودلر. دایره العمارف بزرگ اسلامی(نسخۀ برخط).

قویمی،مهوش.کشاورز، سیمه.(1396).کاربست ِنظریۀ مایکل ریفاتِر درخوانشِ بینامتنیِ "همه شان را بکشید" سلیم بشَی ومنطق الطیرعطار. فصل نامه علمی-پژوهشی پژوهشهای ادبیات تطبیقی. دوره 5 ؛ شماره 4.صص 25-47.

محمدی، زهرا، اسماعیل نژاد ایوب(1396).کاربست نظریه مایکل ریفاتر بر شعرزمستان «اخوان ثالث«. فصلنامه پازند،سال 13 شماره 50-51 .صص 80-91.

نبی لو، علیرضا.(1390).کاربرد نظریۀ نشانه شناختی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر ققنوس نیما. پژوهشهای زبانشناختی در زبانهای خارجی. دوره 1، شماره 2.صص 81-94.

هنرمندی،حسن.(1350).بنیاد شعر نو در فرانسه، تهران، چاپ بازرگانی.(نسخه الکترونیکی).

Benyoucef, Sana. (2010-2011). Analyse linguistique des figures de style dans (Les Fleurs du Mal) de « Charles Baudelaire). (Mémoire élaboré en vue de l’obtention du diplôme de Magistère. Option : Science de langage). Université Hadj Lakhder –BATNA-.

Carlier, Marie- Caroline et al. (1988). Itinéraires Littéraires. Collection. XIXe siècle. Hatier. Paris.

Dominicy, Marc. (1998). Pour une étude linguistique des variantes, l’exemple des Fleurs du mal. Haben Sich Sprach.Romanistischer Verlag.

Hopkins, John. (2005). La théorie sémiotique littéraire de Michael Riffaterre : matrice, intertexte et interprétant ». Cahiers de Narratologie [En ligne]. 12 | 2005, mis en ligne le 20 avril 2005.consulté le 01mai 2019. URL.

Martel, Kareen. (2oo5). Les Notions d’intertextualité et d’intratextualié dans les théories de la réception. Portée. Université de Québec à Chicoutimi.  

Riffaterre, Michael. (1978). Semiotics of Poetry. 1st.ed. Bloomingston: Indiana University Press.

                . (1979). Production du texte. Seuil. Paris. 

Tailhandier Cazorla, Séverine. (2015). Lecture analytique et textes poétiques résistants, étude sur les pratiques didactiques d’analyse des textes littéraires en classe de troisième. (Thèse de doctorat de Sciences de l’éducation). Université Lumière Lyon II.

Vahi, Yagué. (2014). Etude sémiotique du discours poétique Les Voix de l’aube de Babacar Sall. Multilinguales. Open Edition Journals.

Dictionnaire : Français-Persan, Mohammad Réza Parsa- Yar

Sitographie

https: Cgie.org.ir/Fa/New.

https://commentairecompose.fr/lalbatros-baudelaire-commentaire/