An Intertextual Reading of Akhundzadeh’s Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh (Letters of Kamal al-Dawla) and Montesquieu’s Persian Letters

Document Type : Original Article

Authors

akbar shayanseresht ¹

zahra khosravi ²

ebrahim mohammady ¹

abbas vaezzade ³

¹ Associate Professor, University of Birjand, Birjand, Iran.

² PhD Student in Persian Language and Literature, University of Birjand, Birjand, Iran.

³ Assistant Professor, University of Birjand, Birjand, Iran.

10.22067/rltf.2025.92505.1140

Abstract

This article explores the origins of the epistolary novel in Iranian literature, with a specific focus on Mirza Fath-Ali Akhundzadeh’s seminal work, Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh. Inspired by Montesquieu’s renowned Persian Letters, Akhundzadeh masterfully employed the epistolary format, weaving in themes that resonated deeply with those explored by the French Enlightenment thinker. Employing the framework of intertextuality, this research conducts a comprehensive analysis of the parallels and transformations that emerge between these two seminal literary works. Both Akhundzadeh and Montesquieu employed the epistolary form as a powerful tool for incisive social critique, skillfully utilizing the perspectives of foreign narrators to scrutinize their respective societies. A spectrum of recurring themes, including sharp criticisms of political and social systems, the examination of religious institutions, impassioned calls for societal reform, and explorations of identity, governance, and the imperative of educational advancement, is meticulously analyzed across both texts. In crafting Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh. Akhundzadeh, while remaining steadfastly committed to the core philosophical tenets of Montesquieu’s oeuvre, adeptly adapted the thematic material to the unique cultural and political milieu of 19th-century Iran. This investigation illuminates the profound capacity of literary works to serve as conduits between disparate cultures, simultaneously fostering spaces for critical discourse and challenging established social and political paradigms. Ultimately, a comparative analysis of these two literary landmarks provides invaluable insights into the intellectual currents and burgeoning literary trends that characterized a period marked by significant historical and societal upheaval.

Keywords

Comparative

literature

Correspondence

novel

Iranian

letters

Subjects

• french literature

---

References

• منابع

  • آجودانی، ماشالله. (1382). مشروطة ایرانی. تهران: اختران.
  • آجودانی، ماشالله. (1393). یا مرگ یا تجدد. چاپ پنجم. تهران: اختران.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی. (1357). مکتوبات و الفبای جدید. تبریز: احیا.
  • آخوندزاده، میرزا فتحعلی. (1395). مکتوبات کمال­الدوله. به اهتمام علی اصغر حقدار. باشگاه ادبیات.
  • آدمیت، فریدون. (1349). اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده. اول. تهران: خوارزمی.
  • آرین‌پور، یحیی. (1357). از صبا تا نیما. جلد اول. چاپ چهارم. تهران سپهر.
  • آلن، گراهام. (1380). بینامتنیت. تهران: مرکز.
  • اعتصام­زاده، ایرج. (1305). مونتسکیو و نامه­های ایرانی. نشریة آینده. ش 1.
  • بارت، رولان.(1373). مرگ نویسنده. ترجمه­ی داریوش کریمی. پژوهشگاه علوم انسانی(هنر)،25، 377-381.
  • بیضاوی، سوسن. (1383). تحقیقی پیرامون نامه های ایرانی اثر مونتسکیو. مجله تخصصی زبان و ادبیات دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، 37،47-52.
  • جوادی، حسن و همکاران. (1402). طلایه­دار مدرنیسم سیاسی در ایران: میرزا فتحعلی خان آخوندزاده. تهران: اگر.
  • زرقانی سید مهدی، باغدار دلگشا علی.(1395). رویکردهای روشنفکران عصر مشروطه به داستان‌ها و روایت‌های ملی. پژوهش‌های ادبی،51 ،۳۲-۹.
  • شکری، فدوی. (1386). واقع­گرایی در ادبیات داستانی. تهران: انتشارات: نگاه.
  • شیخ زاده, سمیه , زیار, محمد و رحیم تبریزی, پانته آ . (1403). روایت‌شناسی رمان بینوایان اثر ویکتور هوگو براساس الگوی ژرار ژنت. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه, 7(1), 108-131.
  • عشقی، فاطمه. (1378). ایران در نامه­های ایرانی مونتسکیو. بخارا،5، 273-279.
  • عشقی، فاطمه. (1389). آموزش‌های انسانگرایانه در رمان نامه‌های ایرانی مونتسکیو - شاهکار قرن» 18. فصلنامه­ی علوم اجتماعی،51، 189-218.
  • کریستوا، ژولیا.(1387). کلام، مکالمه و رمان. به سوی پسامدرن: پساساختارگرایی در مطالعات ادبی. تدوین و ترجمة پیام یزدانجو. چ دوم. تهران: مرکز.
  • کفافی، محمد عبدالسلام. (1389). ادبیات‌تطبیقی. ترجمه­ی سید حسین سیدی. مشهد: به نشر.
  • گودرزی، غلامرضا. (1383). دین و روشنفکران مشروطه. تهران: اختران.
  • فردوسی، علی و همکاران. (1399).بررسی تطبیقی مقایسه ای افکار باستانگرایانه میرزا فتحعلی آخوندزاده و ابراهیم پورداود. فصلنامه­ی تاریخ، 58،87-107.
  • مهدیزاده, مریم , بامشکی, سمیرا و تائبی نقندری, زهره . (1402). نامه‌نگاری‌های فرانسوی_ ایرانی؛ رمان از آن‌سوی دیوار به‌مثابۀ رمانی نامه‌نگارانه. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه, 6(2), 82-110.
  • مونتسکیو، ژان دو. (1400). نامه­های ایرانی. ترجمه­ی محمد مجلسی. تهران: دنیای نو.
  • میرعابدینی، حسن. (1399). تاریخ ادبیات داستانی ایران. تهران: سخن.
  • نامور مطلق، بهمن.(1390). درآمدی بر بینامتنیت، نظریه­ها و کاربردها. تهران: سخن.
  • نامور مطلق، بهمن (1386). ترامتیت مطالعه­­ی روابط یک متن با دیگر متن‌ها. پژوهشنامه علوم انسانی،56، 127-142.
  • نامور مطلق، بهمن(1386). مطالعه­ی ارجاعات درون­متنی در مثنوی با رویکرد بینامتنی. پژوهشنامه علوم انسانی ،54 ،442-429 .
  • وات، ایان. (1387). پیدایی قصه. ترجمة ناهید سرمدی. تهران: نشر قلم.
  • یونسی رستمی، محمدتقی، عبدی، آرزو (1394). بررسی تطبیقی مضامین مشترک در چهار رمان مکاتبه‌ای (نامه‌های ایرانی، رنج‌های ورتر جوان، نامه‌های عاشقانه یک پیامبر و مجنون لیلی). فصلنامه پژوهش‌های تطبیقی زبان و ادبیات ملل ، 2 ، 66-83.
  • Melville Logan, peter [General Editor] .(2011). The encyclopedia of novel. Uk.black wells.