گذارِ برخی عناصر زیبایی‌شناختی دیوان شمس در ترجمه‌ی فرانسوی‌ اوا دو ویتره میروویچ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

زﯾﺒﺎﯾﯽ‌ﺷﻨﺎﺳﯽ به مطالعه ﺷﻌﺮ در دو ﺑﺨﺶ، روﺳﺎﺧﺖ، یعنی زﺑﺎن و ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ آن، و زیر‌ﺳﺎﺧﺖ، یعنی ﻣﺤﺘﻮا و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﭘﻨﻬﺎن در کلام، می‌پردازد. ﻏﺰﻟﯿﺎت ﺷﻤﺲ ﺗﺒﺮﯾﺰی، ﻧﻤﻮﻧﻪ‌ی ﺑﺎرز شعر حماسی ـ عرفانی اند که از آرایه‌های ادبی، موسیقی و عناصر زیبایی زیرساختی و روساختی قوی‌ برخوردارند. مولوی در دیوان شمس به وفور از آهنگِ حاصل از چینش‌‌های متفاوت مصوت‌ها، عناصر روساخت زیبایی شعر، برای القاء معانی و هیجاناتِ عرفانی خود استفاده می‌کند. در این مقاله، انتقال عناصر زیبایی‌شناختی را در ترجمۀ فرانسوی اِوا دو ویتره میروویچ با سبک‌شناسی وینه و داربلنه بررسی ‌کرده‌ایم و نشان ‌داده‌ایم که وام‌گیری، گرته‌برداری، ترجمه واژه به واژه، تغییرِ صورت، تغییرِ بیان، معادل‌یابی و همانندسازی هر کدام بشکلی در گذار زیبایی شعر مولانا به زبان فرانسه نقش ایفا کرده‌اند. عناصر زیبایی‌شناختی شعر مولانا در ترجمه میروویچ گذاری دشوار به «زبان ـ فرهنگ» فرانسه داشته‌اند. این عناصر نهایتاً شکل و قالبی متفاوت و البته گاه دلنشین یافته‌اند، که به توانش زبان‌شناختی مترجم، و «تراوایی» زبان فرانسه نسبت به عناصر زبانی ـ فرهنگی شعر فارسی و عروض خاص آن مربوط می‌شود. افق زبانیِ ترجمه میروویچ، متفاوت از افق زیبایی‌شناختی شعر مولانا، ازتعامل زبان ـ فرهنگ‌های مقصد و مبدأ در نزد مترجم شکل ‌گرفته است که ویژگی خاص خود را به عنوان یک اثر مستقل ادبی داراست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Transmission des éléments esthétiques du "Divan-e-Shams" dans la traduction française d'Eva de Vitray- Meyerovitch

چکیده [English]

Aesthetics is interested in the beauty of the poem on two levels: supra-structural (form), and infra-structural (content). From the infra-structural point of view, we distinguish some genres such as epico-mystical poetry. Divan-e-shams, the known example of epico-mystical iranian poetry, with its supra and infra-structural aesthetics elements, makes the sense more powerful and impressive. In this work, Rumi often gives a musicality resulting from different arrangements of vowels, and consonants, elements of the supra-aesthetic structure of poetry, to induce mystical meanings. We follow the transmission of its aesthetic elements in the French translation of Eva de Vitray-Meyerovitch, via the different stylistic processes, defined by Vinay & Darbelnet, such as Emprunt, Calque, Literal translation, Transposition, Modulation, Equivalence, and Adaptation. The transmission of the aesthetic elements of the poetry of Rumi to the French «language-culture» was difficult, sometimes strange, even pleasant and beautiful. This is stemming from the level of translating ability of the translator, as well as the level of “permeability” of the French language to the Persian linguistic and cultural elements. The linguistic horizon of Mirovich’s translation, different from the aesthetic horizon of Rumi’s poetry, is shaped by the translator’s interaction between the cultures of the target and source language, which has its own characteristics as an independent literary work.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Divan-e-shams
  • Stylistic
  • Comparative aesthetics
  • Meyerovitch
  • translation