پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

گذارِ برخی عناصر زیبایی‌شناختی دیوان شمس در ترجمه‌ی فرانسوی‌ اوا دو ویتره میروویچ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
زﯾﺒﺎﯾﯽ‌ﺷﻨﺎﺳﯽ به مطالعه ﺷﻌﺮ در دو ﺑﺨﺶ، روﺳﺎﺧﺖ، یعنی زﺑﺎن و ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ آن، و زیر‌ﺳﺎﺧﺖ، یعنی ﻣﺤﺘﻮا و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﭘﻨﻬﺎن در کلام، می‌پردازد. ﻏﺰﻟﯿﺎت ﺷﻤﺲ ﺗﺒﺮﯾﺰی، ﻧﻤﻮﻧﻪ‌ی ﺑﺎرز شعر حماسی ـ عرفانی اند که از آرایه‌های ادبی، موسیقی و عناصر زیبایی زیرساختی و روساختی قوی‌ برخوردارند. مولوی در دیوان شمس به وفور از آهنگِ حاصل از چینش‌‌های متفاوت مصوت‌ها، عناصر روساخت زیبایی شعر، برای القاء معانی و هیجاناتِ عرفانی خود استفاده می‌کند. در این مقاله، انتقال عناصر زیبایی‌شناختی را در ترجمۀ فرانسوی اِوا دو ویتره میروویچ با سبک‌شناسی وینه و داربلنه بررسی ‌کرده‌ایم و نشان ‌داده‌ایم که وام‌گیری، گرته‌برداری، ترجمه واژه به واژه، تغییرِ صورت، تغییرِ بیان، معادل‌یابی و همانندسازی هر کدام بشکلی در گذار زیبایی شعر مولانا به زبان فرانسه نقش ایفا کرده‌اند. عناصر زیبایی‌شناختی شعر مولانا در ترجمه میروویچ گذاری دشوار به «زبان ـ فرهنگ» فرانسه داشته‌اند. این عناصر نهایتاً شکل و قالبی متفاوت و البته گاه دلنشین یافته‌اند، که به توانش زبان‌شناختی مترجم، و «تراوایی» زبان فرانسه نسبت به عناصر زبانی ـ فرهنگی شعر فارسی و عروض خاص آن مربوط می‌شود. افق زبانیِ ترجمه میروویچ، متفاوت از افق زیبایی‌شناختی شعر مولانا، ازتعامل زبان ـ فرهنگ‌های مقصد و مبدأ در نزد مترجم شکل ‌گرفته است که ویژگی خاص خود را به عنوان یک اثر مستقل ادبی داراست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Transmission des éléments esthétiques du "Divan-e-Shams" dans la traduction française d'Eva de Vitray- Meyerovitch

چکیده English

Aesthetics is interested in the beauty of the poem on two levels: supra-structural (form), and infra-structural (content).
L’esthétique s’intéresse à la beauté du poème à deux niveaux: supra-structural, la forme ; et infra-structural, le contenu. Du point de vue infra-structural on distingue quelques genres comme la poésie épique et ses sous-genres épico-mystique, dont le Divan-e-Shams est l’exemple connu. Dans cette recherche, nous suivons la transmission des éléments esthétiques du Divan-e-Shams dans la traduction française De Vitray-Meyerovitch, grâce aux différents procédés stylistiques, définis par l’approche de Vinay et Darbelnet, comme Emprunt, Calque, Traduction littérale, Transposition, Modulation, Equivalence, Adaptation. La transmission des éléments esthétiques de la poésie de Rûmî, s’est presque réalisée dans la «langue-culture» française, sous une forme parfois étrange, mais parfois bien composée pour donner le même effet que l’original. Ce qui révèle la «perméabilité» de la langue française aux éléments linguistiques et culturaux persans pour créer finalement un horizon linguistique propre à la traduction produite, qui est le résultat de l’interaction des horizons de «langues-cultures», source et cible.

کلیدواژه‌ها English

Divan-e-shams
Stylistic
Comparative aesthetics
Meyerovitch
translation
  • بهنام، مینا، قوام، ابوالقاسم، تقوی، محمد، هاشمی، محمدرضا. (1393). گفتار بیصدا: «تأملی بر زبان بدن در غزلیات شمس». فنون ادبی 6 (2). 48ـ 33
  • مولوی، جلال الدین محمد، (1387)، غزلیات شمس تبریز، مقدمه، گزینش و تفسیر محمد رضا شفیعی کدکنی، 2 جلد، تهران، سخن.
  • مولوی، جلال الدین محمد، (1355)، کلیات شمس یا دیوان کبیر، با تصحیحات و حواشی بدیع الزمان فروزانفر، ج2، تهران، موسسه ی انتشارات امیر کبیر.
  • واردی، زرین تاج، داناییان، نجمه. (1389). «بررسی وجوه زیباشناسی غزلیات شمس». ادب و زبان. شماره 25، صص 361 تا 382.
  • مشتاق‌مهر، رحمان.(1396). «زبان مولانا زبان گفتگوست. ماه‌گفتار شمس تبریزی»، مجموعه سخنرانی، آدرس وب : https://article.tebyan.net/365124
  • CARRIER, Françoise et GEORGE, Decote. (1996). Pour étudier un poème, Paris, Hatier.
  • CHAHINE, Chahnaz et GHAVIMI, Mahvash, (1373/1994). Versification française et genres poétiques, Téhéran, éd. Samt.
  • LADMIRAL, Jean-René. « Sourciers et ciblistes ». Revue d’esthétique, 1986, no 12 : 33-42
  • LAZARD, Gilbert, « Les origines de la poésie persane », Cahiers de civilisation médiévale, vol. 14, no 56, 1971, pp. 305-317.
  • MESCHONNIC, Henri. « Propositions pour une  poétique de  la traduction ».  In : Langages. Volume 7. Numéro 28 (1972) : 49-54.
  • VINAY, Jean-Paul et DARBELNET, Jean. (1958). Stylistique comparée du français et de l’anglais, Paris. Didier.
  • VITRAY-MEYEROVITCH, Eva de. (1973). Mystique et poésie en Islam : Djalâl₋od₋Dîn Rûmî et l’Ordre des Derviches-tourneurs, pp. 22-23. Paris, Desclée de Brouwer, 2ème éd.

 

 

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 17 آبان 1399
  • تاریخ بازنگری 03 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش 05 فروردین 1400