پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

ارزیابی کیفیّت ترجمۀ کُردی قرآن کریم توسّط هَژار موکریانی بر اساس گرایشهای ریخت‌شکنانۀ آنتوان بِرمَن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 دانشجوی دکترای آموزش زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
در میان نظریه‌پردازان معاصر در زمینۀ ترجمه‌شناسی، آنتوان بِرمَن مبدأگرا که آثار وی سبب ایجاد تحوّلاتی در مطالعات ترجمه شده و اساسی را برای نقد ترجمه بنیان نهاده است، سیزده اصل را برمی‌شمرَد که مترجم در صورت اعمال آنها در ترجمه، از متن مبدأ فاصله می‌گیرد. در میان متون ترجمه شده، قرآن کریم از دیرباز مرکز اهتمام مترجمان بوده و به دلیل تفاوت‌های زبانی موجود میان زبان قرآن و زبانهای مقصد، در کُنش ترجمه همواره انحرافات معنایی و ساختاری روی می-دهد. یکی از ترجمه‌های ارائه شده از قرآن کریم، ترجمۀ کُردی هَژار است که در آن، سبک ترجمۀ آزاد را در انتقال معنا به مخاطب برگزیده است و از این رویکرد، امکان انطباق‌پذیری نظریۀ ریخت‌شکنانۀ آنتوان برمن بر ترجمۀ وی به صورت چشمگیری وجود دارد. از آنجا که تاکنون جستار مستقلّی به بررسی ترجمۀ کُردی هَژار از قرآن و نیز واکاوی میزان انطباق‌پذیری نظریۀ ریخت‌شکنانه بر این ترجمه نپرداخته است لذا نگارندگان در پژوهش حاضر برآن‌اند تا با رویکری توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از یازده مورد از موارد سیستم تحریف از متن بِرمَن به نقد و بررسی ترجمۀ کُردی قرآن کریم اثر هژار موکریانی بپردازند و در هر مورد با ذکر مثال، تحریف ایجاد شده را تبیین نموده و نشان دهند که متن مقصد تا چه حد از متن مبدأ فاصله گرفته و این انحرافات تا چه حد معنا و مفهوم را دستخوش تغییر قرار داده است. نتایج برآمده از پژوهش بیانگر آن است که یازده مورد ذکر شده به صورت قابل ملاحظه‌ای در ترجمۀ هژار رخ مینماید
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Evaluation of the Quality of Hajar Mokreyani’s Kurdish Translation of the Holy Quran Based on Antoine Berman's Theory of Deconstructive Trends

نویسندگان English

esmaeil barwasi 1
nasrin esmaeili 2
1 PhD in Arabic Language and Literature, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
2 PhD student in French language teaching, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

Amongst contemporary theorists in the field of translation studies, Antoine Berman, whose works has brought about some developments in translation studies and established a base for translation criticism, mentions thirteen principles that a translator deviates from the source text if he employs them. Out of the translated texts, translators have focused mostly on the translation of the Holy Quran from the past. Due to linguistic differences between the language of the Holy Quran and the target language, there exist structural and semantic deviations. One of the Holy Quran translations is done in Kurdish Language by Hajar Mokriyani. Mokriyani adopted a free style translation to convey meaning to the readers and through this approach it is possible to see the adaptability of Antoine Berman's theory of deconstruction. Since no independent study has addressed Mokriyani’s Kurdish translation of the Holy Quran, and the adaptability of Antoine Berman's theory of deconstruction in this translation has not been explored, through a descriptive-analytical approach and using eleven principles of Bermen’s text deviation, the present study attempts to examine this translation. For each principle one example is presented to account for the deviation occurred and to show how the target text is deviated from the source text and how this deviation affects the meaning in translation. The results indicate that all principles of Berman’s theory are present in Mokriyani’s translation.

کلیدواژه‌ها English

the Holy Quran
Kurdish translation
Deconstruction
Antoine Berman
Hajar Mokreyani
* قرآن کریم
ألوسی­بغدادی، محمود(1985): روح المعانی، دار إحیاء التُّراث العربی، بیروت.
ابوعلی، رجاء و اسبقی، بهزاد(1399): «نقد و بررسی ترجمۀ فاطمه جعفری از رمان اعترافات ربیع جابر»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال10، شماره22، تهران
احمدی، محمّدرحیم(1392): «آنتوان برمن و نظریۀ ریخت­شکنانه­اش»، نقد زبان و ادبیات خارجی، دورۀ6، شماره10، صفحات1-19.
إدریس، سامیة(2015): «مسائل فی نظریَّة التَّرجمة و التَّرجمة الأدبیَّة»، مجلَّة جامعة عبدالرَّحمان میرة، الجزائر.
آذرنوش، آذرتاش(1387): فرهنگ معاصر عربی فارسی، نشر نِی، تهران.
افخمی، ابراهیم(بی­تا): تاریخ فرهنگ و ادب موکریان بوکان، انتشارات محمّدی، سقز.
افشاری، مهدی(1377): سی سال ترجمه سی سال تجربه، انتشارات انوار دانش، تهران.
افضلی، علی و داتوبر، مرضیه(1398): «ارزیابی کیفی ترجمۀ عربی اشعار مولانا بر اساس نظریۀ برمن مطالعۀ موردی مختارات من دیوان شمس­الدّین تبریزی»، پژوهش­های ادبی، سال16، شماره65، تهران.
افضلی، علی و یوسفی، عطیه(1395): «نقد و بررسی ترجمۀ گلستان سعدی بر اساس نظریۀ برمن مطالعۀ موردی کتاب الجلستان الفارسی»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، سال6، شمارۀ14، صفحات61ـ84.
آمیدیان، فخرالدّین(1388): شعرای نامدار کُرد، انتشارات آنا، تهران.
اوریدة، برامکی (2013): الحرفیَّة فی التَّرجمة الأدبیَّة لدی أنطوان برمان، رسالة الماجستیر، جامعة قسنطینة1، الجزائر.
برمن، أنطوان(2010): التَّرجمة و الحرف أو مقام البُعد، ترجمه عزّالدّین الخطابی، المنظَّمة العربیَّة لِلتَّرجمة، بیروت.
بشیری، علی (1399): «پیاده­سازی گرایش­های ریخت­شکنانۀ برمن در ترجمۀ رمان از فارسی به عربی بررسی موردی دو ترجمه از بوف کور»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دورۀ10، شماره22، تهران.
بغوی­شافعی، أبومحمّد(1987): معالم التّنزیل، دار المعرفة، بیروت.
بوخال، میلود(2017): «نقد التَّرجمات عند أنطوان برمان»، مجلَّة المترجم، المجلَّد17، العدد1، الجزائر.
پوریزدان­پناه، آرزو و میمندی، وصال(1399): «نقد ترجمۀ عربی مرزبان­نامه بر اساس نظریۀ برمن»، پژوهش­های ترجمه در زبان و ادبیات عربی، دورۀ10، شماره22، تهران.
زاعی­فر، علی(1386): «کاهش و افزایش در ترجمۀ مجملات و متشابهات قرآن»، نامۀ فرهنگستان، شمارۀ 34، 9ـ34.
خزنه­دار، مارف(2006): میژووی ئه­ده­بی کوردی، انتشارات آراس، اربیل.
دحمان، ولید(2014): أخلاقیَّة التَّرجمة وفقاً لِلنَّموذج البرمانی، رسالة الماجستیر، جامعة قسنطینة1، الجزائر.
دلشاد، شهرام و دیگران(1394): «نقد و بررسی ترجمۀ شهیدی از نهج­البلاغه بر اساس گرایش­های ریخت­شکنانۀ برمن»، مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، دورۀ2، شمارۀ4، تهران.
رحیمی­خویگانی، محمّد(1397): «گرایش­های ریخت­شکنانه در ترجمۀ داریوش شاهین از نامۀ سی و یکم نهج­البلاغه»، مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، دورۀ5، شمارۀ10، تهران.
رمضان، صنیة(2014): إستراتیجیات التَّرجمة الأدبیَّة روایة البؤساء لِهیجو بِترجمة منیر البعلبکی، رسالة الماجستیر، جامعة الحاج لخضر، الجزائر.
روحانی، مردوخ(1390): تاریخ مشاهیر کُرد، انتشارات سروش، تهران.
زمخشری، محمود(1947): الکشّاف، منشورات البلاغة، لبنان.
زنده‌بودی، مهران(1394): جستارهایی پیرامون ترجمه‌شناسی، انتشارات محقّق، مشهد.
سماک، سمیرة(2010): منهج النَّقد عند أنطوان برمن، رسالة الماجستیر، جامعة وهران، الجزائر.
شرفکندی، عبدالرّحمان(1393): بؤ کوردستان، انتشارات پانیذ، تهران.
ـــــــــــــــــــــ(1392): هه­نبانه بؤرینه، انتشارات سروش، تهران.
ـــــــــــــــــــــ(1379): قورئانی پیرؤز، انتشارات احسان، تهران.
شوبیری، لیلا و دیگران(1398): «بررسی تحلیلی گرایش­های ریخت­شکنانۀ برمن در گلستان سعدی با استناد به ترجمۀ فرانسوی دفرمری»، پژوهش­های زبان و ترجمۀ فرانسه، دورۀ2، شمارۀ1، مشهد.
صابونی، محمّدعلی(1994): صفوة التَّفاسیر، دار القلم العربی، حلب.
صمیمی، محمّدرضا(1391): «بررسی ترجمۀ داستان تپّه­هایی چون فیل­های سفید بر اساس سیستم تحریف متن برمن»، کتاب ماه ادبیات، شماره65، پیاپی179، 44ـ49.
فارسیان، محمّدرضا و اسماعیلی، نسرین(1396): «بررسی آخرین ترجمۀ رمان بیگانه بر اساس سیستم تحریف متن برمن»، نقد زبان و ادبیات خارجی، دورۀ14، شمارۀ18، تهران.
فخر رازی، محمّد(1995): التّفسیر الکبیر و مفاتیح الغیب، دار الفکر، بیروت.
فرّخی، مهدی(1398): «شش نکتۀ رازگشای اوّلیه برای فهم آنتوان برمن»، پژوهش­های زبان و ترجمۀ فرانسه، دورۀ2، شمارۀ1، مشهد.
قادرزاده، امید و میارغنج، خالد(1396): «بازنمایی فرهنگ سیاسی در شعر کُردی تحلیل محتوای اشعار هژار و هیمن»، جامعه­شناسی کاربردی، سال28، شماره65، اصفهان.
کردی، رسول (1389): «حشو در ادب فارسی»، رشد زبان و ادب فارسی، دورۀ23، شمارۀ4، تهران.
ماندی، جرمی(1389): درآمدی بر مطالعات ترجمه، ترجمۀ الهه ستوده و فریده حق­بین، نشر علم، تهران.
مردوخ­روحانی، ماجد (1387): فرهنگ فارسی کُردی دانشگاه کردستان، انتشارات تندریس نقره­ای، سنندج.
مهدی­پور، فاطمه(1389): «نظری بر روند پیدایش نظریه­های ترجمه و بررسی سیستم تحریف متن از نظر برمن»، کتاب ماه ادبیات، شمارۀ41، دوره155، تهران.
ناظمیان، رضا(1386): فنّ ترجمۀ عربی به فارسی، انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.
نیازی، شهریار و قاسمی­اصل، زینب(1397): الگوهای ارزیابی ترجمه، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
Berman, Antoine(1999): la traduction et la lettre ou l’auberge du lointain, Paris, l’ordre philosophique.
Komissarov, V(1985): “The Practical Value of Translation Theory”, babel: Intonation Journal of translation, Vol XXXI 4, UNESCO.
Makoui , Chahrzad & Shafi, Sanaz(2016): “Les tendances d’Antoine Berman appliquées à la traduction du roman Cet été-là de Véronique Olmi’, Recherches en Langue et Littérature Françaises, 129-140.
Mounin, Georges(1963): Les problèmes théoriques de la traduction, Paris : Gallimard.
Munday, Jeremy(2001): Introducing translation studies theories and applications, Routledge, Taylor and Francis group, London.
Nida, Eugene(2001): Contexts in Translating, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.   
Oseki-Dépré, Inês(1999): Théories et pratiques de la traduction littéraire, Paris: Armand Colin.
Oustinoff, Michaël (2003): La traduction, Paris, Presse Universitaire de France.
Simon, Sherry(2001): ‘Antoin Berman ou l’absolu critique’, TTR: traduction, terminologie, rédaction, vol14, n2, 19-29.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 26 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 09 مرداد 1400