پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

بررسی ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک در ترجمۀ خدایان تشنه‌اند با رویکردِ تحلیل گفتمان انتقادی

نوع مقاله : پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک که ترکیبی از ساخت‌های زبانی و ایدئولوژی است از مفاهیم اصلی تحلیل گفتمان انتقادی محسوب می‌شوند. در این مقاله می‌کوشیم با روش تحلیلی-توصیفی ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک را در ترجمۀ کتاب خدایان تشنه‌اند مشخص کنیم. از مدل سه‌وجهی دکتر فرزانه فرحزاد برای نقد و بررسی ترجمۀ کاظم عمادی استفاده کردیم زیرا این مدل به‌طور خاص به تحلیل گفتمان انتقادی در مطالعۀ متون ترجمه‌ای می‌پردازد. در این مدل انتخاب‌های ترجمه‌ای در متن، پاره‌متن و نشانه‌های غیرکلامی از دیدگاه بینامتنیت و ایدئولوژی بررسی می‌شوند.

از میان راهبردهای ترجمه‌ای ایدئولوژیک مورد بررسی در این پژوهش، رقیق‌سازی و حسن‌تعبیر، تشدید و تحریف بیشترین درصد فراوانی کل (در حدود دو-سومِ کل انتخاب‌های ایدئولوژیک مترجم) را به‌خود اختصاص دادند. در وهلۀ بعد، تحریف، تضعیف، راهبردهای مرکب، تعمیم، جزءواژگی، و تخصیص درصد فراوانی کل کمتری نسبت به سه راهبرد قبلی دارند (تقریباً یک-سومِ کل انتخاب‌های ایدئولوژیک مترجم). در این بررسی مشخص شد که انتخاب‌های ایدئولوژیک با انتخاب‌های شخصی و سلیقۀ مترجم تفاوت دارند، هرچند گاهی تشخیص آن‌ها از هم دشوار است. گذشته از این، اکثر ساختارهای زبانی ایدئولوژیک به‌کاررفته در ترجمۀ فارسی خدایان تشنه‌اند دلایل فرهنگی، مذهبی و اخلاقی داشته و مواردی که بار سیاسی مثبت به نفع حاکمیت وقت داشته باشد، کمتر به‌چشم می‌خورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Study of Ideological Structures in the Persian Translation of The Gods Are Athirst with a CDA Approach

نویسندگان English

Fatemeh Mirza Ebrahim Tehrani 1
Roya Khalasi 2
1 Allameh Tabataba'i University
2 M.A. Student in French Translation, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده English

Ideological linguistic structures, which are a combination of linguistic structures and ideology, are the main concepts of critical discourse analysis. In this article, we aim to identify these structures in the Persian translation of the novel The Gods Are Athirst by means of the analytical-descriptive method. We used the three-dimensional model of Farzaneh Farahzad for criticizing the translation of Kazem Emadi because this model is particularly apt to study translated texts. In this model, the translation choices in the text, the para-text and the non-verbal signs are studied in terms of intertextuality and ideology.

Among the ideological translation strategies that we analysed, attenuation and euphemism, gain, alteration and gain accounted for the highest percentage of the total frequency (making up approximately two-thirds of the total of ideological choices). Thereafter come alteration, loss, strategies consisting of two strategies, generalization, meronymy, and particularization, making a lower total frequency percentage than the previous three (making up approximately one-third of the total of ideological choices). The study revealed that ideological choices are different from idiosyncratic or personal choices of the translator, even if it is sometimes difficult to distinguish them. Moreover, most of the ideological linguistic structures in this translation were employed for cultural, religious and moral reasons, while those carrying a political charge in favour of the monarchical regime of the time were less common.

کلیدواژه‌ها English

Anatole France
Critical Discourse Analysis
Culture
Farahzad&rsquo
s Three-dimensional Model
Ideological structures
Translation strategies
آقاگل‌زاده، ف. (١٣٩١). توصیف و تبیین ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک در تحلیل گفتمان انتقادی. جستارهای زبانی، ٣(٢ (١٠))، ١-١٩.
آقاگل‌زاده، ف.، و غیاثیان، م. (١٣٨٦). رویکردهای غالب در تحلیل گفتمان انتقادی. زبان و زبان‌شناسی، ٣(١ (پیاپی ۵))، ٣٩-۵٤.
آلتوسر، لویی (١٣٨٦). ایدئولوژی و سازوبرگ‌های ایدئولوژیک دولت. ترجمۀ روزبه صدر آرا. تهران: نشر چشمه.
امیرشجاعی، آ.، و قریشی، م. (١٣٩٢). بررسی نشانه‌ای-فرهنگی و تغییر ایدئولوژی در ترجمه (بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی) مطالعۀ موردی: پیرمرد و دریا، اثر ارنست همینگوی. زبان پژوهی (علوم انسانی)، ٨(١٩)، ٧-٣٢.
بارکر، کریس (١٣٨٧). مطالعات فرهنگی، نظریه و عملکرد. ترجمۀ مهدی فرجی، نفیسه حمیدی. تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سجودی، ف.، و شاه طوسی، ش.، و فرحزاد، ف. (١٣٩٠). بررسی و نقد ترجمۀ بین‌زبانی و ترجمۀ بین‌نشانه‌ای «مرگ دستفروش» از دیدگاه نشانه‌شناسی انتقادی. جستارهای زبانی، ٢(٤ (٨))، ٧٣-٨٩.
سلطانی، ع.ا. (١٣٨٣). تحلیل گفتمان به مثابه نظریه و روش. علوم سیاسـی، ٧(٢٨)، ١۵٣-١٨٠.
صلح‌جو، علی (١٣٧٧). گفتمان و ترجمه. تهران: نشر مرکز.
عبدی، ن.، و فرحزاد، ف.، و سعیدنیا، گ. (١٤٠٠). زمان دستوری و تلویحات ایدئولوژیک آن در ترجمه با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی. زبان پژوهی (علوم انسانی)، ١٣(٣٩)، ١٨۵-٢١١.
فرانس، آناتول (١٣٣٦). خدایان تشنه‌اند. ترجمۀ کاظم عمادی. تهران: انتشارات کتابخانه ابن سینا.
فرحزاد، ف. (١٣٨٢). چارچوبی نظری برای نقد ترجمه. مطالعات ترجمه، ١(٣)، ٢٩-٣٦.
فرحزاد، ف. (١٣٨٧). نقد ترجمه از دیدگاه تحلیل گفتمان انتقادی. مطالعات ترجمه، ٦(٢٤)، ٣٩-٤٧.
فرحزاد، ف. (١٣٩٠). نقد ترجمه: مدلی سه وجهی بر اساس تحلیل انتقادی گفتمان. مطالعات ترجمه، ٩(٣٦)، ٢٧-٤٤.
فرحزاد، ف.، و مدنی، ف. (١٣٨٨). ایدئولوژی و ترجمه: مطالعۀ موردی. مطالعات ترجمه، ٧(٢٦)، ١١-٣٠.
مرادی، ک. (١٣٩٦). نقد فرهنگی بر مبنای نظریه ایدئولوژی آلتوسر: بررسی نسبت ایدئولوژی و فرهنگ. مجموعه مقالات اولین همایش ملی نقد متون و کتب علوم انسانی جلد دوم «مبانی، روش و چشم انداز نقد مطلوب»، ٢١-٣٣.
هاشمی‌میناباد، ح. (١٣٩٦). ابزارهای مفهومی نقد ترجمه (٢)، فنون و راهبردها، تکنیک‌ها و تاکتیک‌ها. نقد کتاب ادبیات و هنر، ٣(١٢)، ٢٤٧-٢٦٣.
France, A. (1912). Les dieux ont soif. Paris: Calmann-Lévy.
Tylor, E.B. (1903). Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Language, Art, and Custom, vol. 1. London: John Murray.
Van Dijk, T. (2002). Principles of Critical Discourse Analysis, in Critical Discourse Analysis. (ed.) by Michael Toolan, 2, Routledge, 104-141.
Widdowson, H. G. (2004). Text, Context and Pretext. New Jersy: Blackwell Publishing.
Yazdanimoghaddam, M., & Fakher, M. (2011). Examining the Effect of Ideology and Idiosyncrasy on Lexical Choices in Translation Studies within the CDA Framework. Journal of English Studies, 1(3), 27-36.
 
وب‌گاه‌ها
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 29 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 29 خرداد 1401