بوطیقای آخرالزمان در تخیل محیط زیستی امروز فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

حمیدرضا رحمت جو

استادیار ادبیات فرانسه، گروه زبان های خارجی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی

10.22067/rltf.2022.76376.1048

چکیده

تخیلات محیط زیستی معاصر یا آن دسته از متون روایی که در آن به نحوی از انحا با روایتی از موضوعی مربوط به محیط زیست سر و کار داریم، در روزگار ما تبدیل به یکی از جایگاه های اصلی مضامین آخرالزمانی شده اند. ترس از آخرالزمان محیط زیستی، فارغ از خاستگاهش، امروزه ترسی همه گیر است و نباید از خاطر برد که محیط زیست به مثابه ی ایدئولوژی بیش از هر زمان دیگری در حال تبدیل شدن به گفتمانی غالب و گاها تمامیت خواه است : نوعی ایدئولوژی که مبشران و انذار دهندگان، کتب مقدس و مومنان و مبارزان مخصوص به خود را داراست. در عین حال اما، به لطف پیشرفت های علوم انسانی و نیز مطالعات ادبی معاصر، مخصوصا مطالعات در زمینه ی بازنمود ها و گفتمان ها، می دانیم که ساخت، انتخاب و چینش تصاویر و یا بازنمود های امر واقع که شکل دهنده ی فهم انسان از واقعیت پیرامونی ست نمی تواند فارغ از میراث و تجارب فرهنگی یک عصر یا یک ملت یا حتی فارغ از پارادایم های علمی یا سیاسی در یک بازه ی زمانی مشخص باشد. در همین معنا، با موضوع قرار دادن بوطیقای آخرالزمان، بر آن شدیم تا ضمن تلاش برای بررسی چند و چون تخیلات آخرالزمانی محیط زیستی در چند اثر ادبی معاصر فرانسه، با تکیه بر ابزارهای نقد ادبی متنی و سبک شناختی و نیز تحلیل گفتمان ادبی تا حد امکان بر جنبه های فرهنگی روایت آخرالزمان روشنی کوچکی بیافکنیم.

کلیدواژه‌ها

بوطیقا

آخرالزمان

تخیل محیط زیستی

ایماژینر

ادبیات و فرهنگ

موضوعات

• ادبیات فرانسه

---

عنوان مقاله English

Poetics of the apocalypse in the contemporary French ecofictional imagination

نویسنده English

Hamidreza Rahmatjou

Professeur assistant,, Universite Khurazmi Iran

چکیده English

Contemporary eco-fiction namely the narrative texts where it is a question of ecology, or in other words the fictionalization and narration of the ecological subject, has become one of the main spheres of apocalyptic themes. Leaving its origin, the fear of an end of the ecological world is today a common fear and moreover, we must not forget that environmentalism in our world today is becoming a full-fledged ideology (to not say a religion) with its own prophets, its bible, its last judgment etc. Yet, thanks to Gilbert Durand and his studies on the Imaginary, we know that the imagination, more than a psychic faculty capable of producing images, is the faculty of arranging images that humans, in a way or others have appropriated themselves; an arrangement that cannot be independent of the socio-cultural context in which it develops or the political paradigms that dominate not only the social and political scene but also the cultural scene. As a result, by focusing on some extreme contemporary French narrative texts, all falling under what is now called Eco-fiction, we have tried to examine the functioning of what may be called the poetics of the apocalypse in the hope of illuminating cultural issues.

کلیدواژه‌ها English

poetic"

apocalypse"

ecological narratives texts"

imaginaire"

"

literature &

culture"

مراجع

Barthes, Roland et autres. (1981). L’analyse structurale du récit. Paris, Seuil,

Bourgos, Jean et autres. (2003). L’imaginaire des apocalypses, Paris, Circé.  

Bruckner, Pascal. (2011). Le fanatisme de l’apocalypse ; sauver la Terre, punir l’Homme, Paris, Grasset.

Chelebourg, Christian. (2012). Les écofictions, mythologies de la fin du monde, Clamecy, Laballery.

Collomb, Jean-Daniel. (2014). « Climat et guerres culturelle ». Revue française des études américaines, N. 140, 2014.

Dufour, Catherine. (2005). Le goût de l’immortalité, Paris, Mnémos.

Durand, Gilbert. (1969). Les structures anthropologiques de l’imaginaire. Paris, Bordas.

Eliade, Mircea. (1987). Sacré et profane, Paris, Gallimard.

Ferrier, Florian. (2012). Le huitième continent, Paris, Plon.

Fœssel, Michael. (2012). Après la fin du monde, critique de la raison apocalyptique, Paris, Seuil.

Fombelle, Timothée de. (2009). Céleste, ma planète, Paris, Gallimard.

Gran, Iegor. (2009). « Home ou l’opportunisme vu du ciel », Libération (Journal), le 4 juin. 2009.

Granier de Cassagnac, Raphaël. (2011). Eternity Incorporated. Paris, Hélios.

Kempf, Hervé. (1994). La baleine qui cache la forêt. Enquêtes sur les pièges de l'écologie, Paris, La Découverte,

Maingueneau, Dominique. (1991). Analyse du discours, introduction aux lectures de l’archive, Paris, Hachette.

-------------------------------. (2005). Linguistique pour le texte littéraire, Paris, Armand Colin.

-------------------------------. (1996). Les termes de l’analyse du discours, Paris, Seuil.

-------------------------------. (2004). Le discours littéraire, Paratopie et scène d’énonciation, Paris, Armand Colin.

-------------------------------. (2003). L’analyse du discours dans les études littéraires, Toulouse, Presses Universitaires de Mirail.

Rufin, Jean-Christophe. (2004). Globalia, Paris, Gallimard.

Naess, Arne. (1986). « The deep ecological movement: some philosophical aspects ». Philosophical Inquiry. N. 8. Thessaloniki, Grèce.

Wunenburger, Jean-Jacques. (2003). L’imaginaire, Paris, PUF.