بررسی عصیان و جنبش در اشعار احمد شاملو و ژاک پرِه‌وِر بر مبنای گفتمان اجتماعی مارک آنژنو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرزانه کریمیان ¹

رها سیداختیاری ²

¹ دانشیار، گروه فرانسه دانشگاه شهید بهشتی تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی گروه فرانسه

² دانشگاه شهید بهشتی، دپارتمان زبان و ادبیات فرانسه

10.22067/rltf.2022.78128.1058

چکیده

خوانش اشعار مکتوب احمد شاملو و ژاک پرِه‌وِر، با نگاهی به مطبوعات و دوران خلق آثار این شاعران قبل از انقلاب اسلامی ایران و پس از جنگ جهانی دوم، از اهمیت برخی مفاهیم پُربسامد به باورفرادست و احساسات ناشی از آن‌ها حکایت می‌کند . به عبارتی، در هر زمان یک گفتمان قالب وجود دارد. در واقع، هِژِمونی یا همان سلطه‌گری و فرادستی موجود در هر جامعه تعیین می‌کند چه چیزی گفته و نوشته شود. در این راستا، مقبولیت یا رد یک اثر نیز بر همین اساس صورت می‌گیرد. از سویی دیگر، براساس منطق ارسطویی، اغلب جامعه در برابر هژمونی عکس‌العملی متمرکز بر احساس نشان می‌دهد که آن‌را پاتُوس گویند و هر دو مفهوم نه تنها در گفتمان که به‌ویژه در آثار چاپ شده به چشم می‌خورند. پس هر اثر وقتی قابل فهم است که در قیاس با تمامی گفتمان‌ها و تألیفات، خوانده شود. در این جستار ما تنها به بررسی روزنامه‌ها و تبلیغات چاپ شده دیگر آثار چاپ شده می‌پردازیم چون نشانگر اضطراب‌ها، دلمشغولی‌ها و خط فکر سیاسی و اجتماعی جامعه‌ی خود هستند، تا به درک و دست یابی ضمنی به هِژِمونی موجود در جامعه آن دوران برسیم. مارک آنژنو، نیز بحث گفتمان اجتماعی خود را بر همین اساس بنا می‌گذارد و مطالعه‌ی تطبیقی این تألیفات حاکی از مفاهیم اساسی، مشترک و غالب پیرامون جنگ، پیشرفت و آزادی است.

کلیدواژه‌ها

شاملو

پرِه‌وِر

هِژِمونی

پاتُوس

گفتمان اجتماعی

مارک آنژنو

مطبوعات

موضوعات

• ادبیات فرانسه

---

عنوان مقاله English

Study of revolt and movement in the poems of Shamloo and Prévert according to the social discourse of Marc Angenot

نویسندگان English

Farzaneh Karimian ¹

Raha Seyed Ekhtiary ²

¹ Associate Professor of French Language and Literature, Department of French Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

² Shahid Beheshti University, department of French Language and Literature

چکیده English

Reading the written poems of Shamlou and Jacque Prévert, referring to the published press and the period of creation of these poets' works before the Islamic Revolution of Iran and after the Second World War, shows the importance of some recurring concepts often used beyond their beliefs and emotions. In other words, in each era, there is a dominant discourse that all the written texts are under its influence; In fact, hegemony or superiority in each society decides and defines, what can be written or said. By relying on this fact, a work could be accepted or ignored. Moreover, according to Aristotle’s logic in hegemony concentrating on the sentiments, the majority of the society show sentimental reactions, called pathos. Both of these concepts are not only seen in conversations but also in the published books. So one work will be understandable if it is compared with the other published works, in this research, we are only dedicated to study newspapers and published advertisements reflecting anxieties, concerns, social and political thoughts of the society, which can give us considerable information about hegemony in the society of each era. Knowing this fact Marc Angenot has worked on social discourses and comparative study his works, revels the basic, common and dominant concepts of war, progress and freedom.

کلیدواژه‌ها English

Șamlu

Pré

vert

hegemony

pathos

social discourse

Marc Angenot

newspapers

مراجع

 

Angenot, Marc (1988). Pour une théorie du discours social : problématique d’une recherche en cours. Littérature n° 70 (numéro thématique : Médiations du social, recherches actuelles), Paris : Larousse.

Angenot, Marc (1989). 1889, Un statut du discours social, Montréal : Le Préambule.

Angenot, Marc (2018). Discourse Analysis and social discourse theory, problematics, programs, method. Riversa conexao letra.

Angenot, Marc. (2006) Théorie du discours social, notion de la topographie discursive et de coupure argumentative. Exposé pour « Discours en contexte, théorie des champs et analyse de discours : recherches européennes », Lausanne.

Auriol, Vincent (1947). « Un message du président de la République ». Le Figaro, n° 759, 22 janvier.

Berstein, Serge, Milza, Pierre (1996). Hisoire du XX^e siècle, 1945-1973, Le monde entre guerre et paix. Paris: Hatier.

Collot, Michel (2008). The cosmos body. Belgium: La lettre volée.

Duchet, Claude and Tournier, Isabelle. Sociocritic. In Beatrice Didier (dir), Universal dictionary of Literature. Quoted by Popovic, Pierre. From social semiosis to text: Sociocriticisme, 1994 (1974). 153-172.

Guérin, Sarah (2014). La poésie en question : l’expérimentation chez Jacques Prévert, sous la direction de Guillaume Peureux, Paris Ouest, Nanterre La Défense.

Karimain, Farzaneh, Seyedekhtiari Raha (1400=2022). « Etude du discours social dans les poèmes de S. Kasraee selon la méthode d’Angenot ». Plume. Téhéran : Revue semestrielle de l’Association iranienne de Langue et Littérature françaises. vol. 18. éd. 35, 269-301.

Lardoux, Jacques (2011). « ‘Le paysage changeur de Jacques Prévert’ ». Paysage politique. Le regard de l’artiste. Isabelle Trivisani-Moreau (ed), Rennes : PUR, série « Interférences », 171-181.

Prévert, Jacques. Histoires. Paris : Folio, 1963.

Prévert, Jacques. La pluie et le beau temps. Paris : Gallimard, 1955.

Prévert, Jacques. Paroles. Paris : Gallimard, 2004.

Royer Jérôme (2014). Paroles de Jacques Prévert : l’engagement d’un poète Populaire, sous la direction de Dr. Christopher Bains, Texas Tech University.

Vigner, Gérard. (2009) "Un moment d’échange entre F.L. M et F.L.E dans la France des années 60. Le plan Rouchette et le Manifeste de Charbonnière", société internationale pour l’histoire du français la langue étrangère ou second. URL : https://journals.openedition.org/dhfles/913

آبراهامیان، یروان. (1400) تاریخ ایران مدرن، ترجمه: محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.

پارسا، سید احمد و رحیمی، منصور (۱۴۰۰). کارکرد مراقبتی-تنبیهی فضای زندان در زندان سروده‌های احمد شاملو: خوانشی گفتمانی و جامعه شناختی. زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، ۲۹ (۹۱): ۵۶-۳۷.

خطیبی نژاد، محمدرضا، دلاوری، ابوالفضل، محدثی گیلوانی، حسن. (بهار 1397) تاریخمندی انقلاب اسلامی، بررسی تأثیر اندیشه‌های کانونی انقلاب اسلامی بر حیات اجتماعی ایران، فصلنامه راهبردی پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال ششم، شماره 24، صفحات 38-9.

شاملو، احمد. (1396) مجموعه آثار، دفتر یکم: شعرها، تهران: انتشارات نگاه.

شربتی علی، منصوریان حسین و اکبری، ناهید (۱۴۰۰). نقد اجتماعی اشعار شاملو با تأکید بر مقوله طنز. فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحدجیرفت)، 15 (57) : 289-263.

قاسم زاده، سیدعلی، بابا حسین پور، نفیسه. (1396) کیفیت انسجام متن در اشعار روایی کودکانه احمد شاملو با تکیه بر شعر «پریا» و «دختران ننه دریا»،ادبیات فارسی و زبان خارجه. مطالعات داستانی. 1 (15). دانشگاه پیام نور : 74-57.

کریمیان، فرزانه و ذاکرحسینی، شکیبا (۱۴۰۰). چشم انداز نقدجامعه شناختی فرانسه و کاربرد آن بر رمان جشم‌هایش. پژوهشهای زبان و ترجمه فرانسه، دانشگاه فردوسی مشهد، 4 (1)  doi: 10.22067/rltf.2022.75238.1039.

نامجویان شیرازی، فاطمه (1391). تأثیر ترجمه آثار سوررئالیستی برخی شاعران فرانسه (پل الوار، ژاک پرور) بر شعر سپید شاملو، به راهنمایی مهرگان نظامی زاده، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.