پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نقد و بررسی ترجمۀ فارسی به فرانسوی دیوان حافظ اثر شارل هانری دوفوشه‌کور

نوع مقاله : پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، مرکز زبان‌ها و زبان‌شناسی، دانشگاه صنعتی شریف.
2 مترجم زبان و ادبیات فرانسوی و پژوهشگر ایران‌شناسی
چکیده
شارل هانری دو فوشه‌کور ایران‌شناس معاصر فرانسوی است که آثار تحقیقی متنوعی در حوزة ادبیات کلاسیک فارسی، تألیف کرده است. این آثار عبارتند از: اخلاقیات (مفاهیم اخلاقی در ادبیات فارسی)، وصف طبیعت در شعر غنایی فارسی، ترجمۀ دیوان حافظ و عناصر زبان فارسی. علاوه‌براین، وی بنیان‌گذار مجلۀ چکیده‌های ایران‌شناسی است. آثار فوشه‌کور بی‌تردید برای دانشجویان فرانسوی‌زبان در رشتۀ ایران‌شناسی و ادبیات فارسی بسیار سودمند توانند بود؛ اما این آثار (به‌استثنای ترجمۀ دیوان حافظ) با عنایت به دلایلی که ذکر خواهد شد، به‌خصوص به‌ این سبب که فاقد نظریه‌ای جامع در حوزه‌های موردِبحث خود بوده و صرفاً ماهیت توصیفی دارند، نتوانسته‌اند در حوزۀ مطالعات ایران‌شناسی و ادبیات‌ فارسی، نقطۀ عطفی رقم بزنند. فوشه‌کور اما در ترجمۀ دیوان حافظ، به‌عنوان مترجم و شارح دیوان، به جایگاهی مهم و تاریخی در حوزۀ مطالعات ایران‌شناختی دست‌ یافته است. این ترجمه، فارغ‌از ضعف‌ها و نقایص آن، به دلیل فهم درست مترجم از حافظ، برگردان صحیح غزل‌ها و شرح همۀ ابیات، اثری ارزشمند است. اهمیت دیگر آن در این است که برای نخستین بار در تاریخ ایران‌شناسی در فرانسه، شامل برگردان همۀ غزل‌های خواجه از فارسی به فرانسوی است. هدف این مقاله، بررسی ترجمة فوشه‌کور از دیوان حافظ با رویکردی توصیفی- تحلیلی است. بدین منظور پس از طرح مباحثی مقدماتی در ترجمه‌پذیری شعر و به‌ویژه شعر حافظ، چالش‌های عمدة فوشه‌کور در ترجمة اشعار حافظ بررسی شده و نهایتاً این نتیجه گرفته شده که در این ترجمه، علی‌رغم انتقال – عموماً- کامل معنای اولیه، بسیاری از ظرایف معنایی، اشارات فرهنگی و معماریِ‌کلام حافظ از دست رفته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A study on the translation of Divan e Hafez by Charles-Henri de Fouchécour

نویسندگان English

Saeed Rahimi 1
Mohsen Amini 2
1 Assistant Professor in Persian Language and Literature, Language and Linguistics center, Sharif University of technology
2 French language and literature translator and Iranian studies researcher
چکیده English

The purpose of this article is to examine the position of Charles-Henri de Fouchécour (1925-AD), in Iranian studies, in his translation of Divan e Hafez. He has authored four major works in classical Persian literature: Moralia, The description of nature in 11th century Persian lyric poetry, inventory and analysis of themes, Hafez of Shiraz and Elements for a Persian textbook. Fouchécour's works (with the exception of the translation of Divan e Hafez) have not been able to make a turning point in the field of Iranian studies and Persian literature due to the reasons that we will present, most especially because they lack a comprehensive theory. Despite this, in the translation of Divan e Hafez, Fouchécour has achieved an important position in the field of Iranian studies. This translation, is a valuable work due to the translator's correct understanding of Hafez, the correct translation of the sonnets and the description of all the verses. This translation has been well received, based on the numerous reprints that have been made over the course of a decade. As a result, Fouchécour, as an Iranian Studies scholar, has a dual position. On the one hand, he has not achieved much success in his research works; on the other hand, he has immortalized his name in French Iranian Studies by translating Divan e Hafez.

کلیدواژه‌ها English

Persian poetry
Hafez
translation
Fouché
cour
Iranian studies
Persian language
French language
 
منابع فارسی
اسلامی ندوشن، محمدعلی. (1385). «ترجمه‌ناپذیری حافظ». سالنامة حافظ‌پژوهی، دفتر 9 . صص 19- 26.
برزگرخالقی، محمدرضا. (1389). شاخ نبات حافظ. تهران: زوار. چاپ پنجم.
حافظ، شمس‌الدین محمد. (1367). دیوان حافظ شیرازی. به کوشش محمد قزوینی و قاسم غنی. تهران: انتشارات زوار.
حسن‌لی، کاووس. (1384). «پروفسور هانری دو فوشه‌کور تنها مترجم تمام دیوان حافظ به زبان فرانسه». حافظ. ش 25. نیمۀ اول اسفند. صص 47- 53.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1368). چهارده روایت؛ مجموعه مقاله دربارۀ شعر و شخصیت حافظ. تهران: کتاب پرواز.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1383). حافظ‌نامه. تهران: علمی و فرهنگی.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1389). از این دو راهه منزل. تهران: قطره.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1391). ترجمه‌کاوی. تهران: ناهید.
دیویس، دیک. (1391). «در ترجمه‌ناپذیری شعر حافظ». ترجمة مصطفی حسینی و بهنام میرزابابازاده فومشی. ادبیات تطبیقی 3/1، پیاپی 5. صص 63- 75.
رؤیایی، یدالله. (1385). «حافظ‌خوانی به فرانسه». بخارا. ش 53. تیر و مرداد. صص 498 تا 502.
ساجدی، طهمورث. (1386). «ترجمۀ فرانسوی دیوان حافظ توسط شارل‌هانری دو فوشه‌کور». بخارا. ش 64.  آذر و اسفند. صص 489 تا 507.
ساجدی، طهمورث. (1390). تاریخ ایران‌شناسی در فرانسه (تحلیلی از دست‌آوردهای پژوهشی تا سال‌های اخیر). تهران: سفیر اردهال.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1381). «در ترجمه‌ناپذیری شعر». ایران‌شناسی، سال چهاردهم، شماره 56. صص 743- 749.
شُورِل، ایو. (1389). ادبیات تطبیقی. ترجمۀ طهمورث ساجدی. تهران: امیرکبیر.
علائیِ‌حسینی، مهدی. (1381). «سیمای جهانی حافظ در قلمرو ایران‌شناسی» در مجموعه‌مقالات نخستین همایش ملی ایران‌شناسی. ج 1. تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
فرید، طاهره. (1376). ایهامات دیوان حافظ. تهران: طرح نو.
فوشه‌کور، شارل‌هانری دو. (1377). اخلاقیات (مفاهیم اخلاقی در ادبیات فارسی از سدۀ سوم تا هفتم هجری)، ترجمۀ محمدعلی امیرمعزی و عبدالمحمد روحبخشان. تهران: چاپ مشترک انجمن ایران‌شناسی فرانسه در ایران و مرکز نشر دانشگاهی.
مرتضوی، منوچهر. (1383). مکتب حافظ (مقدمه ‌بر حافظ‌شناسی). تبریز: ستوده.
منوچهری دامغانی. (1379). دیوان منوچهری دامغانی، به کوشش محمد دبیرسیاقی. تهران: انتشارات زوار.
هاشمی، بهزاد و محسنی، شهباز (1398). «ترجمه‌پذیری اشعار حافظ؛ با نگاهی به برگردان فرانسوی فوشه‌کور». نشریة علمی زبان و ترجمة فرانسه، دورة دوم، شمارة اول (پیاپی 2) بهار و تابستان. ص 255 تا 274.
یاحقی، محمدجعفر. (1386). فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
 
منابع غیر فارسی
Hâfez de Chiraz. (2006). Le Divân. Traduit par Charles Henri de Fouchécour. Lagrasse, Verdier.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 04 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 15 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1402