پیرامتن و تلویحات ایدئولوژیک در ترجمۀ آخرین روز یک محکوم با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی

نوع مقاله : پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نویسندگان

فاطمه میرزا ابراهیم تهرانی ¹

راحله یافتیان ²

¹ هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تهران دانشکده زبان و ادبیات خارجه

² دپارتمان فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی د زبان های خارجه. دانشگاه علامه طباطبائی.تهران.ایران.

10.22067/rltf.2023.79994.1068

چکیده

مقالۀ حاضر به نقد پیرامتنی در ترجمۀ آخرین روز یک محکوم با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی می‌پردازد. جلد کتاب نخستین و اساسی‌ترین بخشی است که در نگاه اول توجه مخاطب را به خود جلب کرده و هویت خاص اثر را معرفی می‌کند. ازاین‌رو، تصویر جلد کتاب در ایجاد تصویرِ ذهنی پایدار و قوی نزد خواننده بسیار مؤثر است و همچنین نقش تأثیرگذاری در ترویج اندیشۀ نویسنده در جامعه دارد. در فرآیند پیرامتن، جلد اثر به سبب گذار از زبان و فرهنگ پیشین به زبان و فرهنگ پسین دستخوش تغییراتی می‌شود. در این پژوهش کوشیدیم تا تلویحات و ایدئولوژی غالب بر روی جلد دو ترجمۀ محمد قاضی و بنفشه فریس‌آبادی از رمان آخرین روز یک محکوم اثر ویکتور هوگو را بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی ، با تکیه بر رویکرد مدل سه‌وجهی فرحزاد (2012) بررسی‌کنیم و تأثیر فاصلۀ زمانی جامعۀ مترجم، در تلویحات ایدئولوژیکی ترجمۀ این اثر را واکاوی و جلد این دو ترجمه را به‌صورت مقابله‌ای مورد بررسی قرار‌‌دهیم. نتایج این پژوهش بیانگر متعهد بودن مترجمان اثر نسبت به شرایط جامعه ی زمان خود و حساسیت در بیان مستقیم موضوع اصلی کتاب است. این امر آن‌ها را به پرداختن غیرمستقیم به این مسئله از منظر ترجمه واداشته که در جلد اثر نیز خود را نشان داده‌است.

کلیدواژه‌ها

ترجمه

تحلیل گفتمان انتقادی

مدل سه‌وجهی

ایدئولوژی

پیرامتن

---

عنوان مقاله English

Paratext and Ideological Implications in the Translation of "The Last Day of a Condemned Man" with the Approach of Critical Discourse Analysis

نویسندگان English

Fatemeh Mirzaebrahim Tehrani ¹

Raheleh Yaftian ²

¹ Faculty member of AllamehTabatabai

² French translation. Faculty of persian literature and foreign languages. Allame Tabataba'i University. Tehran.Iran

چکیده English

This study explored the paratext in the translation of Victor Hugo’s The Last Day of a Condemned Man from the perspective of critical discourse analysis. It focused on the cover of the book, which is the first and most fundamental part that the public notices and that presents the specific identity of the work. It argued that cover is very important for the readers and plays an effective role in disseminating the author's thoughts in society. It analyzed the implications and the ideology in two Persian translations of this novel, rendered by Mohammad Ghazi and Banafsheh Faris Abadi using the critical discourse analysis and Farahzad’s three-dimensional CDA model. It showed how the covers of these two translations differ. It demonstrated how the two translators had been committed to the conditions of the society of their time and how sensitive they had been to directly express the main theme of the work. This had compelled them to approach this sissue indirectly through translation, and this indirect expression had also been revealed on the cover of the translated work.

کلیدواژه‌ها English

Tanslation

Critical Discourse Analysis

Farahzad&rsquo

s CDA Model

Ideology

Paratext

مراجع

• اشرف،ا و بنوعزیزی،ع. (1372). طبقات اجتماعی در دوره پهلوی، ترجمه‌ی عماد افروغ. راهبرد.
• امیر فریار، ف. (1380). «کارنامه 150 ساله ما در ترجمه» در مجموعه مقالات نخستین همایش ترجمه ادبی در ایران. علی خزاعی‌فر. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی. 72-57.
• آرون، پ. (-). ایدئولوژی در جامعه‌شناسی ادبیات، ترجمه‌ی عرفان حسین زاده.-
• باوریان، ف. (1397). تبیین فعالیت‌های فرهنگی- اجتماعی جریان روشن فکری ملی- مذهبی در دوره محمدرضا شاه پهلوی: از شهریور 1320 تا آغاز فضای باز سیاسی1339. تاریخ نامه انقلاب, 2(1 (پیاپی3) ).
• جمعی از پژوهشگران موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. (1387). حزب توده از شکل‌گیری تا فروپاشی (1320-1368). تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
• حسین زاده, آ.، شهپرراد, ک. (1397). از پیرامتن تا پیراترجمه دریافت ترجمه داستان‌های دولت‌آبادی به زبان فرانسه براساس نظریات ژرار ژنت.مطالعات زبان و ترجمه .51 (1). 93-116.
• رجبی، ع. (1392). قاضی و بازی ترجمه با قدرت: به در می گویم، دیوار، تو گوش کن. فصلنامه‌ی علمی_پژوهشی زبان و ادب فارسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی داننشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. شماره 15.
• رستمی,ه. و جعفریان، ح. (1397). گفتمان سیاست جنایی و جرم شناسی در «آخرین روزِ یک محکوم». پژوهشنامه حقوق کیفری سال نهم بهار و تابستان. شماره 1(پیاپی17)، 160-139
• شفیعی، ش.، (1392). خوانش جامعه شناختی محمد قاضی و ترجمه‌هایش. زبان و ادب فارسی. 5(15).57-
• عبدی، ن.، و فرحزاد، ف.، و سعیدنیا، گ. (1400). زمان دستوری و تلویحات ایدئولوژیک آن در ترجمه با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی. زبان پژوهی(علوم انسانی),13 (39),185 -211.
• فرحزاد، ف. (1390). نقد ترجمه: مدلی سه وجهی بر اساس تحلیل انتقادی گفتمان. نشریه مطالعات ترجمه، شماره 36. 90-75.
• قاضی، م. (1371). خاطرات یک مترجم. تهران: انتشارات چشم و چراغ.
• قاضی، م. (1372). مجله‌ی ادبیات داستانی (گفتگوها و گزارش‌ها)، شماره10.
• قاضی، م. (1376). «من فانوس افروزم» دمی با قاضی و ترجمه. عرفان قانعی فرد. سنندج: نشر ژیار.
• قانعی فرد، ع. (1376). دمی با قاضی و ترجمه. سنندج: نشر ژیار.
• مظهری، م.، فرجاه، م. (1397). پیرامتنیت در ترجمه: تحلیل یک اثر از گلی ترقی. نشریه مطالعات ترجمه. شماره 61.
• معظمی فراهانی، ب. (1388). ویکتور هوگو, نویسنده قهرمان‌پرور یا قهرمان سخنوری. مطالعات نقد ادبی (پژوهش ادبی). شماره 16, 123-
• نظامی زاده، م.، و عباسی، ع.، و هنرور، آ. (1394). بررسی معناشناختی ترجمه «رمان آخرین روز یک محکوم». قلم, 9(20). 94-77.
• هوگو، و. (1369). آخرین روز یک محکوم و کلود ولگرد، ترجمه محمد قاضی. انتشارات هدایت - نور فاطمه.
• هوگو، و. (1397). آخرین روز یک محکوم و کلود بی نوا، ترجمه بنفشه فریس آبادی. تهران: نشر چشمه.
• Bozon, E. (2002). L'Expression du Moi dans "Le dernier jour d'un condamné" de Victor Hugo, Mémoire de Maîtrise (Français) Broché
• DARCOS, X. (1992). Histoire de la littérature française. Paris : Hachette.
• Dezobry,CH. et ‎Théodore Bachelet. (1895). Dictionnaire général de biographie et d'histoire ‎ Darsy.
• Farahzad, F. (2012). Translation Criticism: a three-dimensional model based on Quarterly of Translation Studies. 36 (9), 30-48 [In Persian].
• Genette, G. (1997). Paratexts: Thresholds of Interpretation. Jane E. Lewin. Cambridge University Press.
• Guy Rosa. Victor Hugo. (1989). Le Dernier Jour d’un condamné, notes et commentaires, préface de Robert Badinter, Le Livre de poche classique.
• Hugo, V. (1832). Le dernier jour d'un condamné. Paris : Eugène Renduel.
• Hugo, V. Œuvres complètes, Club français du livre, 1967-1969, tome III (comprend notamment une présentation du Dernier Jour d’un condamné par Jean Massin).
• Khazaee Far, A. (2005). A report from the second conference on literary translation in Iran (Ferdowsi University of Mashhad, October 26 and 28, 2005), Nameye-Farhangestan. 7 (3), 223-235 [In Persian].
• M. (2000). Victor Hugo, Le Dernier Jour d’un condamné, essai et dossier, Gallimard, collection « Folio thèque », 2000.
• Rorty, R. (1991). Essays on Heidegger and Others. New York: Cambridge University Press
• Schaffner, Christina.(2007). "Politics and Translation"A Companion to Translation Studies. Eds. PiotrKuhiwczak and Karin Littau.UK: Clevedon.Multilingual Matters Ltd.134-148.
• Société de savants et de gens de lettre, Dictionnaire des dates des faits des lieux et des hommes historique, TOME deuxième, paris

https://www.umnews.org/en/news/chinese-martyr-inspires-50-years-after-execution