پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

ترجمه‌پذیری ایهام: بررسی برگردان اشعار حافظ به فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
چکیده
ایهام یکی از آرایه‌های ادبی زبان فارسی است، که درطول زمان اعتبار بیشتری کسب کرده‌است، و اکنون یکی از جنبه‌های ممتاز ادبیات فارسی تلقی می‌شود. در واقع، اگر شناخته‌شده‌ترین شاعر فارسی‌زبان در جهان را حافظ بدانیم، باید اذعان کنیم که مهمترین مشخصۀ شعر او ایهام است. مَرسوم نبودنِ اِعراب‌گذاری در خطِ فارسی، این امکان را فراهم می‌کند که بتوان واژه‌ها را به‌صورت‌های مختلفی قرائت کرد، که این می‌تواند از مهمترین عواملِ تولیدِ ایهام باشد، و شاید همین تفاوتی که میان خط فارسی و خط‌های غربی هست، دلیلِ نبودِ آرایه‌ای مشابهِ ایهام در ادبیات غرب باشد، و دلیلِ این ‌که ترجمه‌شناسان غربی هرگز ترجمۀ ایهام را به شکل جدی مطالعه نکرده‌اند. در ایران هم تا جایی که می‌دانیم نه ادب‌پژوهان در توضیح دقیق ایهام چندان موفق بوده‌اند، نه ترجمه‌پژوهان نگاهی جدی به ترجمۀ آن داشته‌اند. ایهام، از طرفی یکی از پیچیده‌ترین ابزارهای هنری ادبیات ماست، و از طرف دیگر روش‌های کنونی ترجمه نتوانسته صورت و محتوای آن را به ‌نحو موفقیت‌آمیزی به زبان‌های دیگر منتقل کند. پرسش ما این است که آیا می‌توان برای ترجمۀ ایهام دستورالعملی تعریف کرد که بتواند آن را تا حد ممکن به زبان مقصد منتقل کند؟ در پاسخ، ابتدا برای رفع ابهاماتِ موجود در تعریفِ استعاره، چارچوبِ تئوریکِ تازه‌ای ارائه می‌کنیم. سپس، ضمن تحلیل ترجمۀ شماری از بیت‌های ایهام‌دارِ حافظ، نشان می‌دهیم که می‌توان آن‌ها را، بر اساس روش ترجمه، به چند دسته تقسیم کرد. نهایتاً، پیشنهادهایی برای ترجمۀ ایهام مطرح می‌کنیم، که می‌تواند اتلاف معنایی را کاهش دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The translatability of multi-readability:a study of the translaltion of Hafiz's poem into french

نویسندگان English

Homayoun Eslami
Sadi Jafari Kardgar
Mohammad Javad Kamali
Department of French, Islamic Azad University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran
چکیده English

Multi-readability [in Persian: ihâm] is one of the figures of speech in the Persian language, which has gained more credibility over time, and is now considered one of the key aspects of Persian literature. If we consider Hafiz as the most famous Persian-language poet in the world, we must admit that the most important feature of his poetry is multi-readability. In Persian script, short vowels are usually not written, allowing us to read words in several ways. This is one of the most important factors in the production of multi-readability. Perhaps this difference between Persian script and Western scripts has caused multi-readability not to be a figure of speech in Western literature, and Western translation experts have never seriously studied the translation of multi-readability. In Iran, as far as we know, neither literary scholars have been very successful in analyzing multi-readability, nor have translation researchers taken a serious look at its translation. Multi-readability, on the one hand, is one of the most complex artistic tools in our literature, and on the other hand, current translation methods have not been able to successfully transfer its form and content to other languages. We ask if we can define a guideline for the translation of multi-readability that can transfer it as much as possible into the target language. In response, we propose a new theoretical framework to resolve the ambiguities in the definition of multi-readability. Then, while analyzing the translation of verses with multi-readability from Hafiz, we show that they can be divided into several categories based on the translation method. Finally, we present some suggestions for translating multi-readability, which can reduce the loss of meaning.

کلیدواژه‌ها English

multi-readability"
translation"
microfable"
Hafiz"
"
Fouché
cour"
 
اعتصامی، پ. (۱۳۸۱). دیوان اشعار پروین اعتصامی. (ح. احمدی گیوی، تدوین) تهران: قطره.
حافظ. (۱۳۸۷). حافظ. (م. قزوینی، ق. غنی، و  ع. جربزه‌دار، تدوین کنندگان) تهران: اساطیر.
خرمشاهی، ب. (۱۳۶۷). حافظ‌نامه (شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ) (جلد ۱). تهران: علمی و فرهنگی.
خواندمیر، غ. (۱۳۸۰). تاریخ حبیب‌السیر فی اخبار افراد بشر (جلد ۱). (م. دبیرسیاقی، تدوین) تهران: خیام.
دادبه، ا. (۱۳۷۱). توازی معنایی در ایهامهای حافظ. در س. نیاز کرمانی، حافظ‌شناسی (جلد ۱۵، ص. ۹-۳۱). تهران: پاژنگ.
دادور، ا. (۱۳۹۹). ترجمه شعر و دشواری های آن. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه، ۳(۲)، ۶۱-۷۴.
فرشیدورد، خ. (۱۳۵۲). نقد شعر فارسی: نظری انتقادی درباره فنون بلاغت فارسی و عربی. ارمغان، ۴۲(۱۱)، ۷۸۱-۷۹۳.
فرید، ط. (۱۳۷۷). ایهامات دیوان حافظ. تهران: طرح نو.
قیس رازی، ش. (۱۳۸۸). المعجم فی معاییر اشعارالعجم. (م. قزوینی، م. مدرس رضوی، و س. شمیسا، تدوین کنندگان) تهران: علمی.
محسنی، ا. (۱۳۸۵). ایهام و دگرسازی مقوله‌های دستوری. ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی(۲)، ۱۱۷-۱۲۵.
مرتضوی، م. (۱۳۸۳). مکتب حافظ یا مقدمه بر حافظشناسی. تبریز: ستوده.
مهدی‌نیا، م. (۱۳۹۳). چندگونگی ایهام در غزلیات سعدی. زیبایی‌شناسی ادبی، ۵(۱۹)، ۳۹-۵۶.
واعظ کاشفی سبزواری، ح. (۱۳۶۹). بدایع‌الافکار فی صنایع‌الاشعار. (م. کزازی، تدوین) تهران: مرکز.
وطواط، ر. (۱۳۳۹). حدائق‌السحر فی دقایق‌الشعر. در ر. وطواط، و ع. اقبال آشتیانی (تدوین)، دیوان رشیدالادین وطواط با کتاب حدائق‌السحر فی دقایق‌الشعر (ص. ۶۲۱-۷۰۷). تهران: بارانی.
هاشمی، ب.، و محسنی، ش. (۱۳۹۸). ترجمه پذیری اشعار حافظ؛ با نگاهی به برگردان فرانسوی فوشه کور. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه، ۲(۱)، ۲۵۵-۲۷۴.
همایی، ج. (۱۳۸۹). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: اهورا.
 
Anthony Bowden Cuddon, J. (1999). The Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. London: Penguin.
Baldick, C. (2001). The Concise Oxford Dictionary of Literary Terms. New York: Oxford University Press.
Chalisova, N. (2012, October 16). «IHĀM» . Retrieved from Encyclopædia Iranica: http://www.iranicaonline.org/articles/iham
de Saussure, F. (1997). Cours de linguistique générale (édition critique ed.). (T. de Mauro, Ed.) Paris: Payot.
Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive Linguistics: an introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Hâfez. (2006). Le Divân, Hâfez de Chiraz. (C.-H. De Fouchécour, Trans.) Paris: Verdier.
Isnu Maharani, S. (2016). Translation Strategy of Figure of Speech in Short Story. Journal of Language and Culture, 7(2), 84-91.
Lakoff, G., & Johnsen, M. (2003). Metaphors we live. London: The university of Chicago press.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 21 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 16 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 30 فروردین 1403