بررسی رمانتیسمِ سیاه در اشعار شارل بودلر و نصرت رحمانی

نوع مقاله : پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نویسندگان

زهرا دوست حصار ¹

محمدرضا فارسیان ²

¹ کارشناسی ارشد مترجمی زبان فرانسه

² استاد دانشگاه فردوسی مشهد

10.22067/rltf.2024.85713.1097

چکیده

رمانتیسم، جنبشی ادبی است که از اواخر قرن هجدهم در اروپا نهادینه شد و تأثیرات وسیعی بر ادبیات مختلف جهان گذاشت. این جنبش در ایران پس از کودتای 28 مرداد سال 1332 پا به عرصۀ ظهور گذاشت. از ویژگی‌های بارز این جریان در ادبیات می‌توان به علاقه و توجه به گذشته، طبیعت‌گرایی، خیال پردازی و رویا اشاره کرد. اما «رمانتیسم سیاه» اندکی متفاوت‌تر از ویژگی‌های نامبرده است. از بارزترین ویژگی‌های این گرایش، رنج و ناامیدی، فقر و درماندگی، گناه و دوزخ، اندیشۀ مرگ، افیون و ... است. به همین سبب، گاهی در زمان مطالعه آثار ادبی از فرهنگ‌های مختلف، ممکن است اشعار برخی از شاعران به طور چشمگیری به یکدیگر شباهت داشته باشند؛ به‌عنوان مثال، می‌توان به شارل بودلر، شاعر فرانسوی قرن نوزدهم، و نصرت رحمانی، شاعر ایرانی قرن بیستم، اشاره کرد. خوانش اشعار نصرت رحمانی، برخی ابیات شارل بودلر را در ذهن تداعی می‌کند که نشان از تأثیرپذیری وی از این شاعر معروف فرانسوی دارد. شارل بودلر و نصرت رحمانی، هر دو به‌ «شاعران شهر سیاه» شهرت دارند؛ زیرا بیش‌ترین تأثیر خود را از اوضاع اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کردند، گرفتند؛ درواقع، هر دو شاعر بستری را برای بیان رنج، اندوه و فضای حزن‌آلود زمانۀ خود به تصویر کشیدند. هدف این مقاله بررسی ویژگی‌های بارز و مشترک «رمانتیسم سیاه» در اشعار دو شاعر فرانسوی و ایرانی است تا نشان دهد چرا این دو شاعر به‌عنوان «شاعران شهر سیاه» شناخته می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

واژگان کلیدی: شعر

رمانتیسمِ سیاه

شارل بودلر

نصرت رحمانی

شاعران شهر سیاه

موضوعات

• ادبیات فرانسه

---

عنوان مقاله English

Black Romanticism in the Poems of Charles Baudelaire and Nosrat Rahmani

نویسندگان English

Zahra DOUST HESAR ¹

Mohammad-Reza FARSIAN ²

¹ Master of french traduction

² Professor at Ferdowsi University of Mashhad

چکیده English

Romanticism is a literary movement that developed in Europe in the late 18th century and had a considerable influence on the literature of various countries around the world. This movement emerged in Iran after the coup d'état of 28 Mordad, 1332. Prominent features of this movement in literature include an interest in the past, nature-oriented themes, imagination, and fantasy. However, "Black Romanticism" is slightly different from these features. Among the most striking characteristics of this trend, we find pain and despair, poverty and hardship, sin and hell, thoughts of death, opium, and so on. For this reason, it sometimes happens, when studying literary works from different cultures, that the poems of certain poets bear a striking resemblance to each other. For example, one can mention Charles Baudelaire, a 19th-century French poet, and Nosrat Rahmani, a 20th-century Iranian poet. Reading the poems of Nosrat Rahmani evokes certain verses of Charles Baudelaire, which attests to his influence from this famous French poet. Charles Baudelaire and Nosrat Rahmani are both famous as "poets of the black city" because they were primarily influenced by the social and political conditions prevailing in the society in which they lived. In fact, both poets provided a platform to express the suffering, sadness, and melancholic atmosphere of their time. The purpose of this article is to examine the salient and common features of "Black Romanticism" in the poems of two French and Iranian poets in order to show why these two poets are recognized as the "poets of the Black City".

کلیدواژه‌ها English

Keywords : Poetry

Black Romanticism

Charles Baudelaire

Nosrat Rahmani

Poets of Black City

مراجع

انوشه، ح. (1376). فرهنگنامه‌ی ادبی فارسی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.

باباچاهی، ع. (1380). این بانگ دلاویز: زندگی و شعر فریدون توللی. تهران: انتشارات ثالث.

براهنی، ر. (1380). طلا در مس. تهران: انتشارت زریاب.

برلین، آ. (1385). ریشه‌های رمانتیسم. ترجمه عبدالله کوثری، تهران: انتشارات ماهی.

برونیل، بییر. کلودبیشوا و أندریه میشل روسو. (1996). ما الأدب المقارن؟. ترجمه غسان السید. دمشق: دارعلاءالدین.

بودلر، ش. (1393). فانفارلو. ترجمه‌ی سوفیا مسافر. تهران: انتشارات به‌نگار.

بودلر، ش. (1341). ملال پاریس و گل‌های بدی. ترجمه‌ی محمدعلی اسلامی ندوشن. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

بودلر، ش. (1399). گل‌های رنج. ترجمه‌ی محمدرضا پارسایار. تهران: انتشارات هرمس.

بودلر، ش. (1393). گل‌های دوزخی. ترجمه‌ی نیما زاغیان. تهران: موسسه انتشارات نگاه.

پاینده، ح. (1390). داستان کوتاه در ایران. تهران: انتشارات نیلوفر.

جعفری، ع. (1378). فروغ جاودانه (مجموعه شعرها، نوشته‌ها و گفت‌وگوهای فروغ). ت‍ه‍ران‌‏‫: انتشارات ت‍ن‍وی‍ر‏‫.

رحمانی، ن. (1374). آوازی در فرجام (کارنامه نصرت رحمانی). تهران: انتشارات نوید.

رحمانی، ن. (1370). گزیده‌ی اشعار. تهران: انتشارات مروارید.

رحمانی، ن. (1386). مجموعه اشعار. تهران: موسسه انتشارات نگاه.

رحمانی، ن. (1346). میعاد در لجن. تهران: انتشارات نیل.

رودو، ژ. (1370). «رمانتیک‌های فرانسه: چقدر جهان خالی است». ترجمه‌ی حسین اصغر نژاد. مجلۀ سوره، دوره 3، ش 11.

زرین کوب، ع. (1374). آشنایی با نقد ادبی. تهران: انتشارات سخن، چاپ سوم.

سپانلو، م. (1395). هزار و یک شعر. تهران: نشر قطره.

شایگان، د. (1394). جنون هشیاری: بحثی درباره اندیشه و هنر شارل بودلر. تهران: چاپ و نشر نظر.

شاهوردیانی، ن، و یحیوی تاج آبادی، س. (1398). «بررسی تطبیقی چند مضمون اساسی در شعر احمد شاملو و شارل بودلر». پژوهش ادبیات معاصر جهان، دوره 24، شماره 1.

شفیعی کدکنی، م. (1380). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: نشر سخن.

شیری، ق و محمدی، م و نظری، ن. (1391). «بررسی تحلیلی رمانتیسم سیاه در سروده‌های نصرت رحمانی». پژوهش زبان و ادبیات فارسی، ش 27، صص 71-98.

حضرتی، ف. (1395). بررسی تطبیقی مضامین رمانتیسم در اشعار الیاس ابوشبکه و شارل پیر بودلر فرانسوی. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی،دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز.

قانونی، ح. (1396). «بررسی و تحلیل رمانتیسم جامعه‌گرا در ادبیات غنایی (با تکیه و تأکید بر اشعار شهریار)». مطالعات زبان و ادبیات، ش 22، صص 63-76.

کوپا، ف و اسماعیلی، م. (1390). «طبیعت سیاه و شعر معاصر فارسی». فصلنامه‌ی علمی پژوهشی نقد ادبی، سال چهارم، ش 13.

گلسرخی، خ. (1379). «گذر از میان کورانی داغ، نقد و بررسی حریق باد». محمود نیکویه، از نقطه تا خط، صص 156-160.

گلدمن، ل. (1369). نقد تکوینی. ترجمۀ محمدتقی قیاسی. تهران: انتشارات بزرگمهر.

گویارد، م. (1956). الاُدب المقارن. ترجمه محمد غلاب. قاهره: لجنه البیان العربی.  

لوکاچ، گ. (1390). رمانتیسم (مجموعه مقالات). مترجمان مراد فرهادپور و دیگران، تهران: کتابخانه انتشارات سمت.

لنگرودی، ش. (1377). تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: نشر مرکز.

وصی قراولخانه، م. (1393). بررسی سیر رمانتیسیسم سیاه در ادبیات معاصر فارسی با تکیه بر اشعار فریدون توللی، نادر نادرپور و نصرت رحمانی. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سمنان.

ولک، ر، و آوستن، و. (1373). نظریۀ ادبیات. ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

ولک، ر. (1390). «رمانتیسم در ادبیات». ترجمۀ امیرحسین رنجبر. فصلنامه‌ی ارغنون، ش 2، صص 19-46.

هاورز، آ. (1361). تاریخ اجتماعی هنر. ترجمۀ امین موید. تهران: دنیای نو.

 

Baudelaire, Charles. (1955). Les Fleurs du Mal. Paris : Bibliothèque Précieuse.

DOUST HESAR, Zahra, FARSIAN, Mohammad-Reza, LOTFINIA, Hamideh. (2022). La réception de la poésie de Charles Baudelaire en Iran. Recherches en Langue Française, (n⁰1), pp. 100-131.