پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نقد ترجمه های معاصر آثار ژول ورن با تکیه بر تحلیل توزیعی آراء هریس

نوع مقاله : پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان فرانسه- دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی- دانشگاه علامه طباطبائی -تهران-ایران
2 دانشیارگروه زبان فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران بائی
3 استادیار گروه زبان فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 دانشجو کارشناسی ارشد مترجمی فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
امروزه براساس فهرست منتشر شده از سوی یونسکو، ژول ورن به عنوان یکی از پنج نگارنده پر ترجمۀ جهان رتبه‌بندی شده و آثارش بیش از هر نویسندۀ فرانسوی دیگری به زبان فارسی ترجمه شده است. ترجمۀ آثار او به‌سبب شیوۀ نگارش وی در دوران مختلف، نظر مترجمان زیادی را به خود جلب کرده است که می‌توان از عنایت‌الله شکیباپور به عنوان مترجم آثار زیادی از این نویسنده به زبان فارسی نام برد. مهمترین ویژگی ترجمه‌های شکیباپور از آثار این نویسنده این است که مخاطبان در مقایسه با ترجمه‌های قدیمی به صورتی منسجم با نخستین آثار علمی– تخیلی جهان از خلال ترجمه‌های معاصر آشنا می‌شوند. 
در این پژوهش سعی بر آن است تا با نگاه زبانشناسی ساختاری، نمونه‌هایی از ترجمه‌های آثار ژول ورن با تکیه بر تحلیل توزیعی زلیگ هریس مورد بررسی قرار گیرد. بدون شک روابط موجود میان واژه‌ها و ارتباط یک عنصر زبانی با سایر عناصر تشکیل‌دهندۀ زبان، نقش ویژه‌ای در ساخت معنا دارد؛ لذا در ترجمه کمترین جابجایی در اجزای جمله می‌تواند تغییراتی در پیام در زبان مقصد ایجاد کند. در این راستا در این جستار واحد‌های معنایی را در ترجمة فارسی مورد مطالعه قرار می‌دهیم، تا فرایند ترجمه را با توجه به روابط بن‌مایه‌های زبانی تبیین کنیم. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد این عناصر بر اولویت‌های نقش‌مند مترجم و به لحاظ کمی و کیفی بر محصول زبانی که همان متن مقصد است، تأثیر می‌گذارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Critique of Contemporary Translations of Jules Verne's Works Inspired by Harris's Distributional Analysis

نویسندگان English

Farnaz Sassani 1
Sedigheh Sherkat Moghadam 2
Sepideh Navabzadeh Shafiei 3
Mohammad Hossein Fathyan 4
1 Assistant Professor of French Department - Faculty of Persian Literature and Foreign Languages - Allameh Tabataba'i University - Tehran - Iran
2 Associate Professor, French Department, Allameh Tabataba’i University
3 Assistant Professor, French Department, Allameh Tabataba’i University
4 Master of French Translation Studies, Allameh Tabataba’i University
چکیده English

Today, according to UNESCO's published list, Jules Verne holds a prestigious position as one of the world's five most translated authors and he has been translated into Persian more than any other French writer. His works have captured the attention of many translators in different periods, thanks to his unique writing style. Notably, Enayatullah Shakibapour has made a major contribution by translating many of Verne's works into Persian. The most important feature of Shakibapour's translations of this author's works is that, compared to the old translations, readers encounter a coherent translation of the world's first science fiction works through his contemporary translations.
This study aims to explore Jules Verne's translated works through the lens of structural linguistics, utilizing the distributional analysis approach pioneered by Zellig Harris. The analysis is grounded in Harris’s theoretical framework, providing a comprehensive understanding of the distributional patterns and structures within the translated texts. Undoubtedly, the relationships between words and the connection of a linguistic element with other constituent elements of language play a significant role in meaning-making. 
In this context, this research focuses on the semantics in Persian translations, aiming to elucidate the translation process by examining the interplay of linguistic structures. The findings highlight the influence of these elements on the translator's functional priorities, both quantitatively and qualitatively impacting the linguistic output—the ultimate target text.

کلیدواژه‌ها English

translation studies"
structural linguistics"
distributional analysis"
semantic unit"
Jules Verne"
"
Enayatullah Shakibapour"
اسلامی، همایون؛ جعفری کاردگر، سعدی؛ کمالی، محمد جواد. (1402). ترجمه‌پذیری ایهام: بررسی برگردان اشعار حافظ به زبان فرانسه. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه. دوره 6، شماره 2،  صص33-57.
احمدی، فوزیه. (1395). بررسی تأثیرجنسیت در به کارگیری عبارتهای احتیاطآمیزوتأکیده ا درداستان‌های کوتاه انگلیسی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه محقق اردبیلی.
آقاگل‌زاده، فردوس؛ افخمی، علی.(1383). «زبانشناسی متن و رویکردهای آن«. مجله زبانشناسی، سال23، شماره اول، صص89-103.
امیری خراسانی، احمد؛ علی‌نژاد، حلیمه. (1394).« برسی عناصر انسجام متن در نفثه المصدور بر اساس نظریه هالیدی و حسن»، متن پژوهی ادبی، شماره 63، صص7-32.
بلومفیلد، لئونارد. (1379). زبان. ترجمه محمدعلی حق‌شناس. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
پالمر، رابرت فرانک. (1366)."نگاهی تازه به معناشناسی". ترجمۀ کوروش صفوی. چاپ اول، تهران: نشر مرکز.
دبیرمقدم، محمد. (1388). «معرفی و نقد کتاب مکاتیب زبانشناسی نوین در غرب». ویژه نامه نامه فرهنگستان (دستور). شماره5، صص 291-314 .
دهقان طزرجانی، محمداسماعیل؛ ذوالفقاری، حسن. (1399). «بررسی عناصر انسجام دستوری و واژگانی درشعر عامه(مورد مطالعه: لالایی)» فصلنامه فرهنگ مردم ایران، شماره 63، صص41-64.
رحیمیان، جلال. (1388). «تجزیه و تحلیل توزیعی، نقشی و معنایی گروه قیدی در زبان فارسی«، پژوهش های زبانشناسی، شماره 1، صص11-26.
زنده بودی، مهران. (1396).  جستارهایی نو در باب ترجمه شناسی. تهران: روزگار.
ساسانی، فرناز. اینانلو، مهکامه. (1401). «شگرد افعال گذشته در کدبرگردانی ترجمه رمان پرندگان می‌روند در پرو می‌میرند اثر رومن گاری». پژوهش های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، دوره 12، شماره 1، صص110 -94.
صالح بک، مجید؛ کاظمی، فاطمه. (1392). «بررسی ترجمة متون سیاسی از دیدگاه بافت زبانی با نگاهی به کتاب التطرف االسرائیلی، جذوره و حصاده»، فصلنامة علمی ـ پژوهشی پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیّات عربی، شمارة8، سال3، صص55-80.
صفوی، کورش. (1370). هفت گفتار در بارۀ ترجمه.تهران: نشر مرکز.
فارسیان، محمدرضا. (1392). «ژول ورن: دانشمند نویسنده یا نویسنده دانشمند». فصلنامه مطالعات زبان و ترجمه( دانشکده ادبیات و علوم انسانی)، شماره 1، صص79-65.
فتوحی نانساء، ملیکا ؛ اطهاری نیک عزم، مرضیه. (1398).« بررسی دشواری‌های پیشِ روی مترجم در ترجمۀ اسامی حیوانات در دو زبان فارسی و فرانسه« ، پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه، شماره 2، صص61-89.
مختار عمر، احمد. (1385). علم الدلاله. ترجمۀ سید حسین سیدی. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
منافی اناری، سالار. (1384). «رویکردی زبانشناختی به ترجمه»، مجله زبان و زبانشناسی، دوره 1، شماره 1،  صص75-90.
نجابتی، محمد. (1399). «مصائب ترجمه ژول ورن». فصلنامه مترجم، دوره 29، شماره 71، صص 147-154.
ورن، ژول. صاحب دنیا. (1361). ترجمه عنایت الله شکیباپور. تهران: دنیای کتاب.
ورن، ژول. (1363). پنج هفته در بالن. ترجمه عنایت الله شکیباپور. تهران: گنجینه.
ورن، ژول. (1369). کارابان لجوج(آمازیا). ترجمه عنایت الله شکیباپور. تهران: نهال نویدان.
ورن، ژول. (1370). در سیارات دیگر چه میگذرد. ترجمه شکیباپور. تهران: فخررازی.
Billami, M.B. Gala, N. (2016). « Approches d’analyse distributionnelle pour améliorer la désambiguïsation sémantique ». in Laboratoire d’informatique fondamentale de Marseille. 
Eco, Umberto. (2000). Dire presque la même chose. Paris : Biblio essais.
Halliday, M,A,K. & Hasan,R.(1976). Cohesion in English. London: Longman.
Harris, Zellig. (1969). « Analyse de discours ». in Langages, n°13, pp. 8-45.
Larose, Robert. (1998). « Méthodologie de l’évaluation des traductions ». in Meta, Volume 43, N.2. pp. 163-186.
Mazhari, Mina. Farjah, Marjan. (2017). « Les défis de la traduction des éléments stylistiques, sémantiques et culturels : le cas de Poirier ». in Recherches en Langue et Littérature Françaises. Volume 11, N.19. pp. 171-185.
Moniz, A.I. Tresaco, M.P. (2017). « Traductions portugaises des voyages extraordinaires de Jules Verne ». in Revue électronique d’études françaises. Deuxième série.
Truchon, Lilian.(2014). «Les premières traductions chinoises des romans de Jules Verne et l’idée d’évolution socio-politique», Hall, pp. 1-19.
Verne, Jules. (1862). Cinq semaines en ballon. Paris : Bibliothèque d’éducation et de récréation.
Verne, Jules. (1877). Hector Servadac. Paris : Pierre-Jules Hetzel.
Verne, Jules. (1883). Keraban le têtu. Paris : Pierre-Jules Hetzel.
Verne, Jules. (1904). Le maître du monde. Paris : Pierre-Jules Hetzel.
Zhang, F.X. (2017). « Relier la science à la littérature- la traduction de Jules Verne en chinois ». In HAL open science. pp. 1-23.
 
 
 
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 12 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 13 تیر 1403