پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

نمود زبان مادری در ترجمه به مثابه مواجهه با هویت و فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فرانسه و لاتین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فرانسه و لاتین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فرانسه و لاتین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
فرایند ترجمه واجد چندین مؤلفه است که نحوۀ ارتباطِ میان آنها منجر به بروز تفاوت و تنوع در نحوۀ معادل‌گزینی می‌شود. مؤلفه‌های دستوری، معناشناسی، فرهنگی مجموعه‌ای از عواملی است که در انتخاب معادل نزد مترجم نقش دارند. «زبان مادری» یکی از مؤلفه‌های مهم تشکیل‌دهندۀ هویت است. چگونه می‌توان نقش زبانِ مادری را در فرایند ترجمۀ بینازبانی تبیین کرد؟ در این پژوهش سعی شده است با بررسی ارتباط میان مؤلفه‌های زبان مادری و هویت به کارکردِ این دو در امر ترجمه اشاره شود. هدف از این پژوهش در گام نخست، بررسی جایگاه زبان مادری و ارتباط آن با هویت، سپس مطالعۀ واژه‌شناختی و معناشناسیِ رکن زبانِ مادری به عنوان زبان مقصد در فرایند گذار از زبان مبدأ به زبان مقصد در ترجمه است. برای این منظور، به بررسی ماهیّت زبان مادری در رشد سوژه نزد ژاک لاکان پرداخته می‌شود تا از این رهگذر نقش هویت و سوژه در کنش ترجمه مورد بررسی قرار گیرد. در نهایت، با بررسی مقایسه‌ای میان واژگان و عباراتی به زبان فرانسوی و ترجمۀ آنها به زبان فارسی سعی شده است تا نمود زبان مقصد به عنوان زبان مادریِ مترجم مورد تأمل قرار گیرد. به عنوان نتیجه؛ گرچه درک و دریافتِ زبان مبدأ و دانش زبان مقصد به منزلۀ زبان مادری، هر دو در ایجاد هم‌افزایی در فرایند ترجمه سهیم هستند؛ اما از آنجا که زبان مادری در شکل‌گیریِ «سوژه» نقش بنیادین دارد، نحوۀ معادل‌گزینی و چینش اجزای جملۀ ترجمه‌شده تحت تأثیر ساختار و نظامِ زبانیِ مرتبط با سوژۀ مترجم قرار می‌گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Mother Tongue Phenomenon in Translation as an Ancounter of Identity and Culture

نویسندگان English

Ali Abbassi 1
Andia Abai 2
Sarah Sharifi 3
1 Professor, French Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, French Language and literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 French Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

The translation process corresponds to several elements, and different combinations between them result in various choices of equivalents. The syntactic, semantic and cultural elements influence the translator's decision. The mother tongue is one of the essential elements during the development of identity. How can we determine the function of the mother tongue in the process of interlingual translation? In this research, by studying the conception of the mother tongue and its exchange between identities, we try to conceive their functions in the act of translation. Our objective is firstly to analyze the place of the mother tongue by relating it to identity. Then we look at a lexical and semantic study of the mother tongue as a source language in translation. To conceive of this translational exchange between identity and the subject, we explore the concept of mother tongue according to the ideas of Jacques Lacan. Finally, according to a comparative and translational study between two languages ​​French and Persian, we arrive at the semantic nuances in the different translations. Our conclusion approaches the potentiality of the mother tongue and its function in the development of the subject, despite certain reciprocity between two source and target languages, this potentiality resonates in the manner of choosing equivalent and structuring the target language which is related to the translator’s subject.

کلیدواژه‌ها English

Mother tongue
subject
Jacques Lacan
identity
translation
بالزاک، اُ. (1397). زن سی ساله. ترجمۀ کورش نوروزی. تهران: نشر مرکز.
بالزاک، اُ. (1395). زن سی ساله. ترجمۀ علی اصغر خبره زاده. تهران: نشر امیرکبیر.
حجازی، ن. (1401) ترجمه به عنوان سفر: رویکرد هرمنوتیک و دیالکتیک به ترجمه. نشریۀ علمی پژوهش‌های زبان و ترجمۀ فرانسه. 5(1). صص.117 – 134.https://doi.org/10.22067 /RLTF.2023.81273.1075
دهخدا، ع. (1335). لغت نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زنده‌بودی، م. و میرافضلی، م. س. (1401). ترجمه‌شناسی، رشته‌ای میان‌رشته‌ای: از ترجمه‌ناپذیری شعر تا فلسفه‌ی ترجمه. نشریۀ علمی پژوهش‌های زبان و ترجمۀ فرانسه. 5 (1). صص. 158 -175. https://doi.org/10.22067/rltf.2023.81191.1074
ژید، آ. (1386). در تنگ. ترجمه رضا سیدحسینی و عبدالله توکل. تهران: نیلوفر
شلبورگ، ک. (1401) خیال‌پردازی ادبی: از کهن‌الگوها تا بوطیقای سوژه. ترجمۀ علی عباسی و فرزانه کریمیان. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
شمشیری، ب. (1387). درآمدی بر هویت ملی. شیراز: انتشارات نوید شیراز.
شیری، ق.؛ مهری، ب. و حسینی آبیاریکی، س. آ. (1391). از لاکان تا مولانا (نگاهی لاکانی به سیر رشد روانی سوژه در آرای مولانا). دوفصلنامۀ علمی-پژوهشی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا. 4 (6). 100-81. https://doi.org/10.22051/JML.2013.87
صفوی، ک. (1401). درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: انتشارات سوره مهر.
قادری، ح. (1387). سویه‌های هویت. تهران: شیرازه.
گوکر، ک. (1392). واژه‌ها بدون معنی. ترجمۀ کورش صفوی. تهران: نشر علمی.
میرزایی باغابری، ع.؛ شهابی، ح.؛ برادران جمیلی، ل. و منتخبی بخت‌ور، ن. (1401). واکاوی گسست سوژه از دیدگاه ژاک لاکان در نمایشنامه فرادست/ فرودست اثر سوزان لوری پارکز. نشریه مطالعات هنر اسلامی. 19 (46). 454-442. https://doi.org/10.22034/IAS.2022.323706.1850
نژاد محمد، و. (1397). تاملی بر «سوژه» ژاک لکان در بستر «زبان» دگردیسی و یا تکامل زبان؟ پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه. 1 (1). 131-105. https://doi.org/10.22067/rllf.v2i2.53163
نصری، ق. (1390). مبانی هویت ایرانی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
ورن، ژ. (1394). میشل استروگف. ترحمۀ محمدرضا پارسایار. تهران: انتشارات هرمس.
 
Bachelard, G. (2005). La poétique de la rêverie. Paris: Presses Universitaires de France.
Balzac, H. (1968). La femme de trente ans. Lausanne: Édition Rencontre.
Berman, A. (1984). L’épreuve de l’étranger. Paris: Gallimard.
Gide, A. (1959). La porte étroite. Paris: Mercure de France.
Les Éditeurs. (2006). Larousse. Paris: Éditions Larousse.
Maingueneau, D. (1999). L’Énonciation en linguistique française. Paris: Hachette
Rey, A. (1995). Le Robert. Paris: Dictionnaires le Robert.
Verne, J. (n. d.). Michel Strogoff. version livre électronique, Québec: la bibliothèque électronique du Québec, consultable sur: https://beq.ebooksgratuits.com
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 23 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 29 دی 1403