بررسی شکل‌گیری حافظه در داستان مردی که خواب است نوشته ژُرژ پِرِک از منظر آراء هانری بِرگسون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

وحید نژادمحمد

دانشگاه تبریز

10.22067/rltf.2025.92225.1138

چکیده

ادبیات بستری است که نویسندگان به نفع اهداف و اندیشه‌های خود بهره می‌برند تا درونمایه‌ها و تکنیک‌های پیچیده‌ی داستانی خود را به‌مدد نوآوری‌های زبانی و در بطن ملزومات تاریخی و دگرگونی‌های اجتماع و احوالات فردی نشان دهند. همچنین خلاقیت‌های زبانی و متنی، ظرافت‌های داستانی را در بطن مفاهیم، مضامین، نمادها و اَشکال داستان‌پردازی به تصویر می‌کشند. بنابراین نگارش خلق‌شده همچون بازتابی از انگیزه‌های ذهنی، روانی و اجتماعی مولفان، خود را نمود می‌دهد. ژُرژ پِرِک از نویسندگان معاصر فرانسه، با ظریف‌ترین تصاویر بازی‌گونه‌ی متنی، تشویش‌ها، غرابت و هویت گسیخته‌ی انسان معاصر را به‌همراه هجو تند جامعه نشان می‌دهد. پژوهش حاضر با بررسی اَشکال حافظه نزد پِرِک، با یک رویکرد توصیفی-تحلیلی، به تبیین مفاهیم زمان و تجربه انسانی مولف از منظر آراء هانری بِرگسون پرداخته و نقش زمان و جریان آن را در شناسایی لحظات داستانی برجسته می‌کند.

. ژُرژ پِرِک از نویسندگان معاصر فرانسه، با ظریف‌ترین تصاویر بازی‌گونه‌ی متنی، تشویش‌ها، غرابت و هویت گسیخته‌ی انسان معاصر را به‌همراه هجو تند جامعه نشان می‌دهد. پژوهش حاضر با بررسی اَشکال حافظه نزد پِرِک، با یک رویکرد توصیفی-تحلیلی، به تبیین مفاهیم زمان و تجربه انسانی مولف از منظر آراء هانری بِرگسون پرداخته و نقش زمان و جریان آن را در شناسایی لحظات داستانی برجسته می‌کند.

کلیدواژه‌ها

حافظه

زمان

برگسون

داستان

پِرِک

موضوعات

• ادبیات فرانسه

---

عنوان مقاله English

Study of the formation of memory in the story of A Man Asleep by George Perec from the point of view of Henri Bergson's views

نویسنده English

Vahid Nejad Mohammad

University Of Tabriz

چکیده English

Literature is an arena where writers pursue their goals and ideas to show their complex story themes and techniques through linguistic innovations. This is achieved within the context of socio-historical necessities and transformations as well as individual situations. Also, the linguistic and textual creativity depict the subtleties of the story regarding concepts, themes, symbols and forms of storytelling. Therefore, the created writing unfolds as a reflection of the mental, psychological and social motivations of the authors. Georges Perec, one of the contemporary French writers, shows the anxieties, strangeness and shattered identity of the contemporary man with the most delicate playful textual images along with the sharp satire of the society. The present study, by examining the forms of memory as explored by Perec and employing descriptive-analytical approach, explains the author's concepts of time and human experience from the perspective of Henri Bergson. The role of time and its flow in identifying story moments are also highlighted.

Georges Perec, one of the contemporary French writers, shows the anxieties, strangeness and shattered identity of the contemporary man with the most delicate playful textual images along with the sharp satire of the society. The present study, by examining the forms of memory as explored by Perec and employing descriptive-analytical approach, explains the author's concepts of time and human experience from the perspective of Henri Bergson. The role of time and its flow in identifying story moments are also highlighted.

کلیدواژه‌ها English

memory

time

Bergson

Novel

George Perec

مراجع

برگسون، ه. (1368). پژوهشی در نهاد زمان و اثبات اختیار. ترجمه علی­قلی بیانی. تهران: شرکت سهامی انتشار.

برگسون، ه. (1375). مادّه و یاد. ترجمه علی­قلی بیانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

پاینده، ح. (1389). نظریه­های رمان: از رئالیسم تا پسامدرنیسم. چاپ دوم. تهران: نیلوفر.

پیرسون، ک. آ؛ مولرکی، ج. (1389). فلسفه برگسن. ترجمه محمدجواد پیرمرادی. تهران: سمت.

جواری، م.ح؛ افخمی­نیا، م؛ عبدی، آ. (1401). «از هزارتوی زبان تا هزارسوی انسان و جامعه نگاهی سوسیوکریتیک به چند اثر از ژرژ پرک»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، دوره 27، شماره 1.

حیدری، م؛ قائم­مقامی، آ؛ پورعزت، ف. (1401). «هویت و سرگشتگی انسان معاصر در آثار ژان اشنوز، از منظر فلسفۀ هستی­شناسی بنیادین مارتین هایدگر»، نشریه علمی-پژوهشی زبان و ترجمه فرانسه، دوره پنجم، شماره دوم (پیاپی 9).  

دارتیگ، آ. (1373). پدیدارشناسی چیست؟. ترجمه دکتر محمود نوالی. تهران: سمت.

دلوز، ژ. (1392). برگسونیسم. ترجمه زهرا اکسیری و پیمان غلامی. تهران: روزبهان.

ژان، و. (1380). بحث در مابعدالطبیعه. ترجمه یحیی مهدوی. تهران: خوارزمی.

سلیمی­نوه، ا. (1396). «پیوند میان عرفان و اخلاق با ماشین در فلسفۀ برگسون»، متافیزیک (مجله علمی ـ پژوهشی)، سال نهم، شماره24، پاییز و زمستان.

شاطری، گ؛ ساداتی­زاده، س. (1403). «دیرند، حافظه و همبودی گذشته و حال در فلسفه برگسون»، فصلنامه فلسفه غرب، سال سوم، شماره اول (9)، بهار.

صافی پیرلوجه، ح. (1391). «ضمیر دوم شخص در داستان های فارسی»، نشریه زبان و زبان شناسی، دوره هشتم، بهار و تابستان، شماره 15.

فارسیان، م. ر؛ احمدی،. س. (1391). «بررسی نظام تنشی گفتمان در مردی که خواب است اثر ژرژ پرک رویکرد نشانه-معناشناسی»، دوفصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات زبان و ادبیات فرانسه، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی1.

لاول، ب. (1386). حافظه و یادگیری. ترجمه غلامرضا احمدی. تهران: انتشارات ققنوس.

مشایخی، ع؛ آزموده، م. (1392). دلوز، ایده، زمان. تهران: بیدگل. 

نادرزاده گوارشکی، م؛ مرادخانی، ع؛ افشار، ح. (1400). «مفهوم دیرند در فلسفه­ی هانری برگسون و تاثیر آن بر روایت در جنبش سینمای هنری اروپا.»، غرب­شناسی بنیادی، پژوﻫﺸگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال 12، شماره اول.

 

Ahmadi, M-R. (2009). «La figure et la zone narratoriales dans La Vie, mode d’emploi », Revue de Recherches en Langue et Littérature Françaises, année 52 N°. 213.

Aubert, N. (2011). « Proust et Bergson : La mémoire du corps ». Revue de littérature comparée, 2011/2n°338, p.133-149. DOI : 10.3917/rlc.338.0133.

Ayati, A., & Mahdavi Zadeh, M., & Zeynali Nejad, D. (2020). «Les stratégies autofictionnelles dans W ou le souvenir d’enfance de Georges Perec et Dora Bruder de Patrick Modiano », Revue des Études de la Langue Française, Volume 12, Issue 2.   

Bergson, H. (1965). Duration and Simultaneity. Translated by Leon Jacobson, New York: The Bobbs-Merrill Company.

Bergson, H. (1986). Matière et mémoire. Paris: PUF.

Burgelin, C. (1990). George Perec. Paris: Seuil.

Dreyfus, R. (1924). Souvenirs sur Marcel Proust. Paris : Grasset.

Halbwachs, M. (1997). La mémoire collective. Paris : Editions Albin Michel.

Perec, G. (1967). Un homme qui dort. Paris : Éditions Denoël.  

Perri, T. (2014). « Bergson’ Philosophy of Memory», Philosophy Compass, Vol. 9, n ͦ 9.

Richardson, B. (1991). «The Poetics and Politics of Second Person Narrative», Genre, n° 24.

Van Montfrans, M. (1999). George Perec : la contrainte du réel. Amesterdam : Rodopi.

Wolff, E. (1957). «La théorie de la mémoire chez Bergson», in Archives de philosophie.  

Yvan, F. (2007). «L’extase du vide de Un homme qui dort à Espèces d’espaces de George Perec», in Savoirs et Clinique, n ͦ 8.