پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

خوانش بینامتنی مکتوبات کمال‌الدوله آخوندزاده و نامه‌های ایرانی مونتسکیو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده
بررسی ریشه‌های رمان مکاتبه‌ای در ادبیات ایران، ما را به مکتوبات کمال‌الدوله اثر میرزا فتحعلی آخوندزاده می‌رساند. آخوندزاده با تأثیرپذیری از ادبیات غرب و به‌طور خاص نامه‌های ایرانی مونتسکیو، مهم‌ترین اثر خود را در قالب مکاتبه و با مضامینی مشابه به رشته تحریر درآورده است. در این پژوهش تلاش گردیده تا ژانر مکتوبات کمال‌الدوله آخوندزاده براساس نظریه‌ی بینامتنیت به شیوه‌ای توصیفی و تحلیلی بررسی شود. هدف از این تحلیل شناخت مانندگی‌های و دگرگونگی‌های مکتوبات کمال‌الدوله و نامه‌های ایرانی است. هر دو اثر، از فرم نامه‌نگاری بهره می‌برند و آن را به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی به کار می‌گیرند. مطالعه دقیق سبک و فرم نامه‌نگاری در این دو اثر نشان می‌دهد که این انتخاب آگاهانه از سوی نویسندگان، با هدف انتقال دیدگاه‌های خود صورت گرفته است. آنها از زاویه‌ی دید شخصیت‌های خارجی برای نقد جوامع خویش بهره می‌برند. این آثار دارای مضامین مشترکی همچون انتقاد از نظام سیاسی و اجتماعی، نهادهای مذهبی و درخواست اصلاحات اجتماعی هستند. همچنین، مسائلی نظیر هویت، حاکمیت و پیشرفت آموزشی نیز در هر دو اثر مورد بررسی قرار می‌گیرد. هر دو نویسنده در دوره‌های پرتلاطم سیاسی و اجتماعی زیسته و با سانسور و مخالفت‌های اجتماعی مواجه بوده‌اند. آخوندزاده در نگارش «مکتوبات کمال‌الدوله»، ضمن وفاداری به مفاهیم اصلی اثر مونتسکیو، به‌شیوه‌ای خلاقانه موضوعات را با شرایط فرهنگی و سیاسی ایران منطبق می‌سازد. این پژوهش به روشنی نشان می‌دهد که چگونه آثار ادبی می‌توانند پل‌ ارتباطی میان فرهنگ‌های مختلف باشند و در سایه تخیل خلاقانه نویسندگان، به نقد ساختارهای اجتماعی و سیاسی بپردازند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Intertextual Reading of Akhundzadeh’s Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh (Letters of Kamal al-Dawla) and Montesquieu’s Persian Letters

نویسندگان English

akbar shayanseresht 1
zahra khosravi 2
ebrahim mohammady 1
abbas vaezzade 3
1 Associate Professor, University of Birjand, Birjand, Iran.
2 PhD Student in Persian Language and Literature, University of Birjand, Birjand, Iran.
3 Assistant Professor, University of Birjand, Birjand, Iran.
چکیده English

This article explores the origins of the epistolary novel in Iranian literature, with a specific focus on Mirza Fath-Ali Akhundzadeh’s seminal work, Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh. Inspired by Montesquieu’s renowned Persian Letters, Akhundzadeh masterfully employed the epistolary format, weaving in themes that resonated deeply with those explored by the French Enlightenment thinker. Employing the framework of intertextuality, this research conducts a comprehensive analysis of the parallels and transformations that emerge between these two seminal literary works. Both Akhundzadeh and Montesquieu employed the epistolary form as a powerful tool for incisive social critique, skillfully utilizing the perspectives of foreign narrators to scrutinize their respective societies. A spectrum of recurring themes, including sharp criticisms of political and social systems, the examination of religious institutions, impassioned calls for societal reform, and explorations of identity, governance, and the imperative of educational advancement, is meticulously analyzed across both texts. In crafting Maktoobat-e Kamal-al-Dawleh. Akhundzadeh, while remaining steadfastly committed to the core philosophical tenets of Montesquieu’s oeuvre, adeptly adapted the thematic material to the unique cultural and political milieu of 19th-century Iran. This investigation illuminates the profound capacity of literary works to serve as conduits between disparate cultures, simultaneously fostering spaces for critical discourse and challenging established social and political paradigms. Ultimately, a comparative analysis of these two literary landmarks provides invaluable insights into the intellectual currents and burgeoning literary trends that characterized a period marked by significant historical and societal upheaval.

کلیدواژه‌ها English

Comparative
literature
Correspondence
novel
Iranian
letters
  • منابع

    • آجودانی، ماشالله. (1382). مشروطة ایرانی. تهران: اختران.
    • آجودانی، ماشالله. (1393). یا مرگ یا تجدد. چاپ پنجم. تهران: اختران.
    • آخوندزاده، میرزا فتحعلی. (1357). مکتوبات و الفبای جدید. تبریز: احیا.
    • آخوندزاده، میرزا فتحعلی. (1395). مکتوبات کمال­الدوله. به اهتمام علی اصغر حقدار. باشگاه ادبیات.
    • آدمیت، فریدون. (1349). اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده. اول. تهران: خوارزمی.
    • آرین‌پور، یحیی. (1357). از صبا تا نیما. جلد اول. چاپ چهارم. تهران سپهر.
    • آلن، گراهام. (1380). بینامتنیت. تهران: مرکز.
    • اعتصام­زاده، ایرج. (1305). مونتسکیو و نامه­های ایرانی. نشریة آینده. ش 1.
    • بارت، رولان.(1373). مرگ نویسنده. ترجمه­ی داریوش کریمی. پژوهشگاه علوم انسانی(هنر)،25، 377-381.
    • بیضاوی، سوسن. (1383). تحقیقی پیرامون نامه های ایرانی اثر مونتسکیو. مجله تخصصی زبان و ادبیات دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، 37،47-52.
    • جوادی، حسن و همکاران. (1402). طلایه­دار مدرنیسم سیاسی در ایران: میرزا فتحعلی خان آخوندزاده. تهران: اگر.
    • زرقانی سید مهدی، باغدار دلگشا علی.(1395). رویکردهای روشنفکران عصر مشروطه به داستان‌ها و روایت‌های ملی. پژوهش‌های ادبی،51 ،۳۲-۹.
    • شکری، فدوی. (1386). واقع­گرایی در ادبیات داستانی. تهران: انتشارات: نگاه.
    • شیخ زاده, سمیه , زیار, محمد و رحیم تبریزی, پانته آ . (1403). روایت‌شناسی رمان بینوایان اثر ویکتور هوگو براساس الگوی ژرار ژنت. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه, 7(1), 108-131.
    • عشقی، فاطمه. (1378). ایران در نامه­های ایرانی مونتسکیو. بخارا،5، 273-279.
    • عشقی، فاطمه. (1389). آموزش‌های انسانگرایانه در رمان نامه‌های ایرانی مونتسکیو - شاهکار قرن» 18. فصلنامه­ی علوم اجتماعی،51، 189-218.
    • کریستوا، ژولیا.(1387). کلام، مکالمه و رمان. به سوی پسامدرن: پساساختارگرایی در مطالعات ادبی. تدوین و ترجمة پیام یزدانجو. چ دوم. تهران: مرکز.
    • کفافی، محمد عبدالسلام. (1389). ادبیات‌تطبیقی. ترجمه­ی سید حسین سیدی. مشهد: به نشر.
    • گودرزی، غلامرضا. (1383). دین و روشنفکران مشروطه. تهران: اختران.
    • فردوسی، علی و همکاران. (1399).بررسی تطبیقی مقایسه ای افکار باستانگرایانه میرزا فتحعلی آخوندزاده و ابراهیم پورداود. فصلنامه­ی تاریخ، 58،87-107.
    • مهدیزاده, مریم , بامشکی, سمیرا و تائبی نقندری, زهره . (1402). نامه‌نگاری‌های فرانسوی_ ایرانی؛ رمان از آن‌سوی دیوار به‌مثابۀ رمانی نامه‌نگارانه. پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه, 6(2), 82-110.
    • مونتسکیو، ژان دو. (1400). نامه­های ایرانی. ترجمه­ی محمد مجلسی. تهران: دنیای نو.
    • میرعابدینی، حسن. (1399). تاریخ ادبیات داستانی ایران. تهران: سخن.
    • نامور مطلق، بهمن.(1390). درآمدی بر بینامتنیت، نظریه­ها و کاربردها. تهران: سخن.
    • نامور مطلق، بهمن (1386). ترامتیت مطالعه­­ی روابط یک متن با دیگر متن‌ها. پژوهشنامه علوم انسانی،56، 127-142.
    • نامور مطلق، بهمن(1386). مطالعه­ی ارجاعات درون­متنی در مثنوی با رویکرد بینامتنی. پژوهشنامه علوم انسانی ،54 ،442-429 .
    • وات، ایان. (1387). پیدایی قصه. ترجمة ناهید سرمدی. تهران: نشر قلم.
    • یونسی رستمی، محمدتقی، عبدی، آرزو (1394). بررسی تطبیقی مضامین مشترک در چهار رمان مکاتبه‌ای (نامه‌های ایرانی، رنج‌های ورتر جوان، نامه‌های عاشقانه یک پیامبر و مجنون لیلی). فصلنامه پژوهش‌های تطبیقی زبان و ادبیات ملل ، 2 ، 66-83.
    • Melville Logan, peter [General Editor] .(2011). The encyclopedia of novel. Uk.black wells.

     

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 25 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 18 تیر 1404