پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

عشق ممنوعه در آیینۀ فرهنگ شرق و غرب: تحلیل تطبیقی اسطورۀ کردی مم و زین و افسانۀ فرانسوی تریستان و ایزوت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد یار و عضو هیات علمی گروه زبان فرانسه دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد اراک، اراک، ایران.
چکیده
این جُستار، تلاشی است ژرف‌نگر در عرصۀ ادبیات تطبیقی، که دو منظومۀ سترگ عاشقانه از دو اقلیم فرهنگی متفاوت را در مقابل یکدیگر قرار می‌دهد: «مم و زین» (1692) نوشتۀ احمد خانی، برخاسته از ژرفنای فرهنگ کردی و «تریستان و ایزوت» گردآوری‌شده در سال 1900توسط ژوزف بدیه[1] و زادۀ سنت ادبی قرون وسطای فرانسه. در پرتو نظریۀ ادبیات تطبیقی و با پیروی از رویکرد مکتب آمریکایی، این پژوهش می‌کوشد تا ساختارهای روایی و درون‌مایه‌های مشترک دو روایت را با نگاهی نقادانه و ژرف‌اندیش واکاوی کند و چگونگی بازتاب عشقِ ممنوعه را در دو بستر فرهنگی متمایز به تصویر کشد. پژوهنده در صدد است تا لایه‌های ناپیدای عشق را در این دو روایت، از شور نخستین تا تأملات ژرف‌اندیشانه، بشکافد و هم‌نوایی‌های شگفت‌انگیزی را که میان این دو اثر شکل گرفته، آشکار سازد. مضامینی چون عشقِ ممنوعه، جدال ناپیدای تقدیر با تمنای دل و پیوند ناگسستنی وفاداری با وظیفه، در هر دو منظومه همچون رشته‌هایی نازک اما استوار، در تار و پود ساختار روایی تنیده شده‌است. این جُستار با رویکردی تحلیلی تطبیقی سامان یافته و هدف آن بررسی بازنمایی عشق ممنوعه در دو شاهکار ادبی از دو فرهنگ متفاوت است. حاصل پژوهش نشان می‌دهد که با وجود تفاوت‌های تاریخی و فرهنگی، «مم و زین» و «تریستان و ایزوت» پژواک حقیقتی مشترک‌اند: روایتی از عشق ممنوعه که در عین جهان‌شمول بودن، در آیینۀ فرهنگ هر قوم سیمایی یگانه یافته‌است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Echo of Forbidden Love Between The East and the West: A Comparative Study of The Kurdish myth of Mem and Zîn and the

نویسنده English

Behzad Hashemi
Assistant Professor, Department of French Language, Azad Islamic University, Arak Branch, Arak, Iran.
چکیده English

This study engages in an in-depth comparative exploration, bringing into dialogue two monumental poetic works born of distinct cultural realms: Mem û Zîn (1692), written by Ahmad Xanî, deeply rooted in the Kurdish cultural tradition, and Tristan and Yseut, compiled in 1900 by Joseph Bédier, a cornerstone of medieval French literary heritage. In the light of comparative literature theory, following the approach of the American School, this research seeks to critically and thoughtfully examine the narrative structures and thematic motifs shared by both tales, while probing the portrayal of forbidden love within their differing cultural frameworks. The author endeavors to disclose the profound stages of love in these two romances—from the first stirrings of passion to philosophical contemplation. The study sheds light on prominent resonances between the works, despite their temporal, geographical, and linguistic distances. Themes such as forbidden love, the veiled tension between fate and desire, and the intricate weave of loyalty and duty intertwine in the narrative fabric of both poems, like threads both delicate and enduring. This study adopts an approach that is both analytical and comparative. It seeks to explore the figures of forbidden love as shown in two literary masterpieces born in distinct cultural worlds. The findings of this study suggest that, despite historical and cultural divergences, Mem and Zîn and Tristan and Iseult resound with a shared truth: that of a forbidden love whose universal scope is reflected, in the mirror of each civilization, under a unique visage.

کلیدواژه‌ها English

Joseph Bédier, Ahmad Xanî, Tristan and Yseut, Mem and Zîn, comparative literature
بدیه، ژ. (1386). تریستان و ایزوت. ترجمۀ پ. ناتل خانلری. چاپ پنجم. تهران: نشر نیلوفر.
بلیغی، م.، محمدی آغداش، م.، و صدقی ینگجه، س. (1402). بررسی تطبیقی اشعار شارل بودلر و نادر نادرپور از دیدگاه مکتب رمانتیسم. نشریۀ علمی پژوهشی زبان و ترجمۀ فرانسه، شماره اول(پیاپی10)،163-184.
پیرانی، م. (1391). ادبیات تطبیقی در گذر از نحله‌های گوناگون و عناصر دخیل در پیدایش آن. دو فصلنامۀ علمی تاریخ ادبیات، 5(2). 19-35.
خانی، ا. (1396). دیوان مم و زین: به انضمام تحلیل و بررسی آن. ترجمۀ س.ا. مجیدی. بوکان: انتشارات زانکو.
خانی، ا. (2010). مم و زین. ترجمۀ ه. موکریانی. سلیمانیه: اننتشارات آزادی.
سالاری، م.، شریعتی‌فر، ع.، و امیراحمدی، ا. (1402). بررسی تطبیقی ساختار طرح روایت در نظریۀ ساختارگرایی در منظومه‌های «لیلی و مجنون» نظامی گنجوی و «مم و زین» احمد خانی. نشریۀ علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی. 83-99.
ستاری، ج. (1377). اسطورۀ الگوی ایرانی تریستان و ایزوت. بخارا، (4)،33-47.
شادآرام، ع.، و درودگریان، ف. (1389). مقایسۀ تریستان و ایزوت و ویس و رامین. پژوهش‌های ادبی، 7(29–30)،71–90.
شرکت‌مقدّم، ص. (1388). تطبیقی مکتب‌های ادبیات. مطالعات ادبیات تطبیقی، 3(12)،51–71.
شکری‌رشید، ج. (1398). بررسی عنصر جدال در دو روایت خسرو و شیرین نظامی گنجوی و مم و زین احمد خانی. پژوهشنامۀ ادبیات کردی، 5(7)، 19-44.
عزیزان، ا.، محسنی، ش.، و قربانی، خ. (1401). روابط بینامتنی منظومه‌های خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و هفت‌پیکر نظامی با سه منظومۀ عامیانۀ کردی (مم و زین، شیخ فرخ و خاتون استی، بارام و گل‌اندام). پژوهشنامۀ ادبیات کردی، 57–79.
عطارزاده، س.، و خلیلی‌زاده، م. (1393). نقد و بررسی مکاتب برجستۀ ادبیات تطبیقی. مقاله ارائه‌شده در دومین همایش ملی ادبیات تطبیقی، دانشگاه رازی. پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی.
غنیمی هلال، م. (1373). ادبیات تطبیقی. ترجمۀ م. آیت‌زاده شیرازی. تهران: چاپخانه سپهر.
فارسیان، م.، و پاکدل، م. (1395). بررسی تطبیقی مضمون جنگ در رمان‌های سفر به انتهای شب و زمستان ۶2. ادبیات تطبیقی (فرهنگستان زبان و ادب فارسی)،13، 185-204.
کفافی، ع. (1382). ادبیات تطبیقی، پژوهشی در باب نظریۀ ادبیات و شعر روایی. ترجمۀ ح. سیّدی. تهران: انتشارات استان قدس رضوی.
لطفی‌نیا، ح. (1388). حماسه‌های قوم کرد. تهران: نشر سمیرا.
محسنی‌نیا، ن. (1393). ادبیات تطبیقی در جهان معاصر. تهران: انتشارات علم و دانش.
محمدی، ا. (1389). مبانی نظری ادبیات تطبیقی. بیرجند: انتشارات قهستان.
ممتحن، م.، و شایسته‌فر، ن. (1389). تطبیق دو داستان ویس و رامین و تریستان و ایزوت. مطالعات ادبیات تطبیقی، 4(14)، 147–158.
Armand, A. (1988). Moyen Age, XVIe siècle (Itinéraires Littéraires). Hatier
Bédier, J. (1900). Le roman de Tristan et Yseut. Bouquineux.com (version numérique).
Walter, ph. (2000). Tistant et Yseut (profil d'une œuvre). Paris : Hatier.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 11 مهر 1404